در روزهایی که جهان هنوز در شوک آغاز درگیریهای اخیر خاورمیانه است، همکاری شرکتهای هوش مصنوعی با نهادهای نظامی آمریکا موجی از اعتراض جهانی را برانگیخته است. پس از انتشار خبر قرارداد مستقیم میان شرکت OpenAI (سازنده چتجیپیتی) و وزارت دفاع ایالات متحده، نرخ حذف این اپلیکیشن از سوی کاربران رشدی بیسابقه را تجربه کرده و بنا بر گزارش فوربز، میزان ترک پلتفرم تا ۲۹۵٪ افزایش یافته است؛ نشانهای از نگرانی گسترده نسبت به ورود فناوریهای زبانی به حوزه جنگ و امنیت.
از تحلیل داده تا هدفگیری انسانی
گزارشهای واشنگتن پست نشان میدهد که ارتش آمریکا در ۲۴ ساعت نخست حملات خود علیه ایران، از سامانه موسوم به Project Mavenبهره گرفته؛ سیستمی توسعهیافته توسط شرکت دادهکاوی پالانتیر برای پردازش اطلاعات ماهوارهای و میدانی. این سامانه با تحلیل دادههای عظیم نظارتی، اهداف را اولویتبندی کرده و پیشنهادهای عملیاتی ارائه میدهد.
به نقل از پایگاه فناوری “آیای”، ایالات متحده و رژیم صهیونیستی تنها در ۱۲ ساعت آغازین جنگ حدود ۹۰۰ حمله به اهداف ایرانی انجام دادهاند؛ سرعتی که پیشتر در درگیریهای مشابه، روزها یا هفتهها طول میکشید. سرعتی که منتقدان آن را نتیجه اتکای شدید به هوش مصنوعی میدانند ، نه تصمیمگیری انسانی.
شکاف اخلاقی در دره سیلیکون
در ادامه این روند، اختلاف میان شرکتهای پیشروی هوش مصنوعی به اوج رسیده است. شرکت Anthropic، توسعهدهنده مدل زبانی Claude، اعلام کرده که از فشار شدید پنتاگون برای مشارکت در سلاحهای خودمختار سر باز زده است. به گزارش “والاستریت ژورنال”، همین موضع باعث شده تا وزارت دفاع آمریکا، این شرکت را بهعنوان «تهدید ملی» معرفی و از زنجیره تأمین کنار بگذارد.
همزمان، OpenAI با همکاری مستقیم در شبکه طبقهبندیشده وزارت جنگ، جای خالی رقیب خود را پر کرد و بهگفته منتقدان، عملاً میدان اخلاق را خالی گذاشت. داریو آمودی، مدیرعامل Anthropic، در یادداشتی جنجالی سم آلتمن را به «فرصتطلبی و معامله ارزشها با قدرت نظامی» متهم کرده است. در برابر، آلتمن همکاری با پنتاگون را «راهی برای کاهش فشار و حفظ امنیت ملی» توصیف کرده است، اما افکار عمومی آن را نوعی عقبنشینی از آرمان «فناوری ایمن» میدانند.
هوش مصنوعی تحت قانون نظامی
منشأ نگرانی بعدی، تهدید دولت ایالات متحده به اجرای قانون تولید دفاعی (DPA) است ؛ قانونی که امکان تصاحب مستقیم شرکتهای فناوری توسط نهادهای نظامی را فراهم میکند. این یعنی اگر شرکتهای سیلیکون ولی از باز کردن قفلهای ایمنی خود امتناع کنند، کنترل آنها ممکن است به دست دولت بیفتد تا مدلهای زبانی و سامانههای تصمیمگیرنده در خدمت اهداف جنگی عمل کنند. تحلیلگران این روند را آغاز دوره تسلیحاتی جدید هوش مصنوعی میدانند؛ جایی که «الگوریتم» به سلاح و «داده» به گلوله تبدیل میشود.
فراتر از میدان نبرد
تحولات اخیر نشان میدهد که رقابت بهسوی ایمنی و اخلاق، جای خود را به رقابتی تمامعیار برای تسلط فناورانه داده است. آنچه وعده داده میشد که «هوش مصنوعی برای صلح» خواهد بود، اکنون به کابوسی فناورانه بدل شده است — جایی که سرعت توسعه بر دقت انسانی غلبه کرده و رؤیای کنترلپذیری به «سقوط آزاد به سمت تاریکی» تبدیل شده است.
