فناوریهای سلامت دیجیتال در ایران به یکی از بخشهای رو به رشد اقتصاد دیجیتال تبدیل شدهاند؛ حوزهای که با اپلیکیشنهای موبایلی، گجتهای پوشیدنی و سامانههای هوشمند، نگاه کاربران را به مراقبت پیشگیرانه و زندگی سالمتر تغییر داده است، اما چالشها و فرصتهای بزرگی نیز در مسیر توسعه آن دیده میشود.
در چند سال اخیر، فناوریهای سلامت دیجیتال در ایران مسیر رشد را با گامهای محکمتری طی کردهاند و اکنون توجه رسانهها، سرمایهگذاران و سیاستگذاران را به خود جلب کردهاند. طبق گزارش جامع منتشرشده در سال ۱۴۰۰، حدود ۱۶۵۰ محصول سلامت دیجیتال در کشور شناسایی شده که ۹۰ درصد آنها شامل اپلیکیشنهای موبایلی بودهاند، و نزدیک به ۴۵۰ محصول شاخص از منظر مخاطب و درآمد در این فهرست قرار گرفتهاند. این گزارش همچنین نشان داد که ایران دارای حدود ۱۴۴۰ اپلیکیشن فعال در حوزه سلامت دیجیتال است، رقمی که با در نظر گرفتن برنامههای حذفشده به حدود ۲۴۰۰ اپلیکیشن میرسد ، رقمی قابل توجه برای اکوسیستمی در حال بلوغ.
این اپلیکیشنها حوزههای متنوعی از جمله رژیم غذایی و تناسب اندام، پایش سلامت شخصی، مشاوره آنلاین پزشکی، نوبتدهی الکترونیک و خدمات پزشکی از راه دور را پوشش میدهند. بهعنوان مثال، بخشی از این برنامهها به کاربران کمک میکنند تا با ثبت وزن، کالری مصرفی، کیفیت خواب یا فشار خون خود، روند سلامتشان را بهصورت مداوم پایش کنند. چنین رویکردی باعث شده تا رفتار کاربران نسبت به مراقبت پیشگیرانه و استفاده از دادههای شخصی برای بهبود سبک زندگی افزایش یابد.
علاوه بر اپلیکیشنها، شرکتهای دانشبنیان ایرانی در سالهای اخیر گجتهای پوشیدنی تخصصی مرتبط با سلامت را معرفی کردهاند که میتوانند دادههای زیستی کاربر را جمعآوری و برای ارائه تحلیلهای بهتر به پزشکان یا خودِ کاربران ارسال کنند. این اقدامات، ضمن افزایش دسترسی به ابزارهای پایش سلامت، میتواند هزینههای درمانی را با تمرکز بر پیشگیری کاهش دهد و نقش فناوری را در بهبود کیفیت زندگی پررنگتر سازد.
دولت و نهادهای مرتبط نیز تلاش کردهاند با پروژههای دیجیتالیسازی سلامت، بسترهای قانونی و زیرساختی را برای توسعه این حوزه فراهم کنند. یکی از این پروژهها تکمیل سامانه زنجیره توزیع و عرضه تجهیزات پزشکی بود که با هدف افزایش شفافیت، تسهیل خدمات به ذینفعان و بهبود نظارت در حوزه سلامت دیجیتال در حال اجراست. این اقدام میتواند به ایجاد اعتماد عمومی و جذب سرمایهگذاران به بخش سلامت دیجیتال کمک کند، بهویژه هنگامی که کاربران بیشتری به کاربرد این فناوریها در زندگی روزمره آگاه میشوند.
چشمانداز بازار نیز مثبت به نظر میرسد. طبق آمارهای جهانی، بازار سلامت دیجیتال در ایران تا سال ۲۰۲۵ حدود ۳۳۵ میلیون دلار ارزش خواهد داشت و نرخ نفوذ کاربران بهصورت سالانه در حال افزایش است. این رشد نشان میدهد که با بهبود تجربه کاربری، خدمات بهتر و آگاهی عمومی بیشتر، میتوان انتظار داشت سهم این حوزه در اقتصاد دیجیتال کشور افزایش یابد.
با این حال، چالشهایی جدی نیز پیش روی توسعه سلامت دیجیتال وجود دارد. یکی از این چالشها رضایت پایین کاربران نسبت به برخی اپلیکیشنها است؛ مثلاً در گزارش سال ۱۴۰۰ اشاره شده که بیش از نیمی از اپلیکیشنهای حوزه سلامت کمتر از صد بار دانلود داشتهاند، که نشاندهنده ضعف در جذب مخاطب یا کیفیت خدمات برخی برنامههاست. علاوه بر این، مسائل حریم خصوصی، امنیت دادههای سلامت و نیاز به زیرساختهای قویتر برای تحلیل دقیقتر اطلاعات کلان از دیگر دغدغههای فعالان این عرصه است.
در سوی دیگر، تحول فناوری سلامت دیجیتال نهتنها به بهبود زندگی عادی کاربران کمک کرده بلکه میتواند برای اقشار آسیبپذیرتر و سالمندان نیز ارزش افزوده خلق کند. برای مثال، خدمات پایش از راه دور و مشاوره آنلاین به بیماران امکان میدهد بدون نیاز به جابهجایی فیزیکی و با صرف هزینه کمتر تحت نظارت حرفهای قرار گیرند — موضوعی که در شرایط فعلی کمبود نیروی پزشکی در برخی مناطق کشور اهمیت بیشتری یافته است.
به این ترتیب، سلامت دیجیتال در ایران در تقاطع نیازهای جامعه، نوآوری استارتاپی و سیاستگذاری دولتی قرار گرفته است؛ مسیری که اگر با حمایت بیشتر، سرمایهگذاری هدفمند و نگاه مشتریمحور ادامه یابد، میتواند به یکی از ستونهای مهم اقتصاد دیجیتال ایران تبدیل شود، جایی که فناوری با زندگی روزمره مردم گره خورده و به بهبود کیفیت زندگی کمک میکند.
