معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست جمهوری، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، سازمان برنامه و بودجه کشور و صندوق نوآوری و شکوفایی با امضای یک توافق‌نامه مشترک، مسیر تازه‌ای را برای ارتقای تاب‌آوری و افزایش بهره‌وری در بخش سلامت آغاز کردند.این توافق‌نامه با هدف شناسایی کانون‌های اصلی هزینه در نظام سلامت و مدیریت بهینه آن‌ها، بر پایه ظرفیت‌های قانون جهش تولید دانش‌بنیان و برنامه پنج‌ساله هفتم پیشرفت تدوین شده است.

در این چارچوب، چهار نهاد امضاکننده تلاش خواهند کرد تا با هم‌افزایی ظرفیت‌های علمی، اجرایی و مالی، زمینه کاهش هزینه‌ها و افزایش کارآمدی در حوزه سلامت را فراهم کنند.در این همکاری، سه محور اصلی دنبال می‌شود: نخست شناسایی و مدیریت هزینه‌های حوزه سلامت، دوم استفاده از ظرفیت شرکت‌های دانش‌بنیان برای پاسخ به نیازهای نظام سلامت و سوم تأمین منابع مالی برای توسعه دانش فنی، تولید و اجرای محصولات و خدمات دانش‌بنیان. به بیان دیگر، این توافق‌نامه قرار است حلقه ارتباطی میان نیازهای واقعی نظام سلامت و توانمندی‌های فناورانه شرکت‌های دانش‌بنیان باشد.

در متن توافق‌نامه، فهرستی از اولویت‌ها نیز مشخص شده که بخش مهمی از آن به حوزه دارو و تجهیزات پزشکی بازمی‌گردد. تولید داخلی مواد اولیه دارویی و تکمیل زنجیره ارزش آنها، تولید انسولین، فرآورده‌های دارویی مشتق از پلاسما، داروها و تجهیزات پزشکی با ارزبری بالا، و همچنین توسعه داروهای مبتنی بر سلول، بافت، ژن و ویروس از جمله این اولویت‌هاست. در کنار آن، تولید شیر خشک نوزاد در داخل کشور نیز به‌عنوان یکی از اهداف مهم همکاری مطرح شده است؛ موضوعی که بنا بر مفاد توافق‌نامه، می‌تواند با توجه به ارزبری سالانه بیش از ۱۵۰ میلیون دلار، هزینه دولت را دست‌کم ۷۰ درصد کاهش دهد.در این توافق‌نامه مجموعه‌ای از خدمات دانش‌بنیان نیز در اولویت قرار گرفته‌اند؛ از اپراتور سلامت و خدمات الکترونیک سلامت در بستر پزشک خانواده گرفته تا خدمات مراقبت بهداشتی مرزی، گردشگری سلامت، خودمراقبتی و مراقبت در منزل، کنترل کیفیت اقلام سلامت و خدمات درمانی مبتنی بر محصولات پیشرفته درمانی.در بخش دیگری از توافق‌نامه، بر توسعه زیرساخت‌های نرم‌افزاری و هوش مصنوعی برای کاهش هزینه‌های پیشگیری، تشخیص، غربالگری، خودمراقبتی و درمان بیماری‌های پرهزینه‌ای مانند سرطان، بیماری‌های قلبی‌عروقی، دیابت، اختلالات سلامت روان و توان‌بخشی تأکید شده است.

بر اساس مفاد این توافق، هر یک از طرف‌ها نیز تعهدات مشخصی بر عهده گرفته‌اند. وزارت بهداشت موظف شده آیین‌نامه‌های لازم را تدوین و ابلاغ کند، مسیرهای صدور مجوز را تسهیل کند، برای فعالیت‌های مرتبط مسیرهای ساده‌تری ایجاد کند و موضوع پوشش بیمه‌ای خدمات و محصولات جدید را پیگیری کند. سازمان برنامه و بودجه نیز قرار است از ظرفیت‌های مدیریتی خود برای تحقق اهداف این توافق‌نامه استفاده کرده و تخصیص اعتبارات را در اولویت حمایت از محصولات و خدمات این حوزه قرار دهد.معاونت علمی نیز مأمور شده فهرست محصولات و خدمات دانش‌بنیان را اعلام کند و در مسیر توسعه دانش فنی، افزایش مقیاس تولید، بازارسازی و توسعه صادرات از طرح‌ها حمایت کند.

صندوق نوآوری و شکوفایی هم تأمین مالی محصولات و خدمات دانش‌بنیان را در اولویت قرار داده است.در این میان، صندوق‌های پژوهش و فناوری نیز به‌عنوان بازوهای اجرایی و مالی، در پیشبرد پروژه‌ها نقش‌آفرینی خواهند کرد و گزارش‌های فصلی از اقدامات و حمایت‌های مالی به اعضای توافق‌نامه ارائه می‌شود تا روند اجرا به‌صورت مستمر رصد شود.این توافق‌نامه همچنین به موضوع مالکیت معنوی و محرمانگی اطلاعات پرداخته است. طبق مفاد آن، دستاوردهای فکری، دانش فنی و اختراعاتی که با حمایت مستقیم معاونت علمی ایجاد شوند، متعلق به این معاونت خواهد بود و شرکت‌های دانش‌بنیان می‌توانند در قالب قراردادهای انتقال فناوری یا مجوز بهره‌برداری، از آن‌ها برای تولید، تجاری‌سازی و صادرات استفاده کنند. در کنار این، بر حفظ اسرار تجاری و اطلاعات طبقه‌بندی‌شده نیز تأکید شده است.

مشارکت دولت و بخش خصوصی برای کاهش ۱.۵ میلیارد دلار ارزبری دارو و تجهیزات پزشکی

حسین افشین در آیین امضای تفاهم‌نامه چهارجانبه میان معاونت علمی، وزارت بهداشت، صندوق نوآوری و سازمان برنامه و بودجه گفت: در جریان این تفاهم‌نامه، ۱۰ همت منابع مالی توسط معاونت علمی و صندوق نوآوری و شکوفایی تأمین شده و در مقابل، بخش خصوصی نیز با تزریق ۱۶ همت سرمایه، به میدان آمده است. این سرمایه‌گذاری با احتساب زیرساخت‌های موجود، پشتوانه اصلی برای دستیابی به هدف‌گذاری بومی‌سازی ۱.۵ میلیارد دلار از نیاز ۵ میلیارد دلاری وزارت بهداشت تعیین شده است.حسین افشین معاون علمی رئیس‌جمهور در آیین امضای تفاهم‌نامه چهار جانبه میان معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست جمهوری، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، صندوق نوآوری و شکوفایی و سازمان برنامه و بودجه کشور طی سخنانی گفت: اجرای برنامه‌های تولید انسولین و داروهای مشتق از پلاسما، شیرخشک نوزاد، واکسن‌های پنوموکوک و مننگوکوک، همچنین تولید تجهیزات پزشکی، حاصل تعامل و همکاری نزدیک چهار مجموعه وزارت بهداشت، معاونت علمی، سازمان برنامه و بودجه و صندوق نوآوری و شکوفایی است.

این مدل همکاری موفق چهارجانبه می‌تواند در حوزه‌های دیگر نیز انجام شود.وی تاکید کرد: اجرای پروژه‌هایی از این دست علاوه بر اثربخشی اقتصادی و فناوری، اثربخشی بالایی در اقتدار کشور خواهد داشت. زیرساخت‌‎های خوبی در بخش‌های مختلف داریم، اما برای اینکه نتیجه کار به تولید محصولات منجر شود، نیاز است که شرکت‌های دانش‌بنیان به این بخش‌ها متصل و سرمایه‌گذاری مناسبی انجام شود تا شاهد ثروت‌آفرینی در این حوزه‌ها باشیم.این مقام مسئول با اشاره به حمایت ۱.۵ همتی معاونت علمی از تجهیز آزمایشگاه‌های مرجع حوزه علوم پزشکی اظهار کرد: بررسی‌های انجام‌شده نشان می‌دهد نظام علوم پزشکی کشور ظرفیت بالایی برای پیشرفت و دستیابی به جایگاه‌های برتر دارد.وی افزود: معتقدم منابع باید در بخش‌هایی هزینه شوند که خروجی‌های ملموس و قابل اندازه‌گیری داشته باشند.

بر همین اساس، در دوران جنگ ۱.۵ همت برای تجهیز آزمایشگاه‌های مرجع حوزه علوم پزشکی از سوی معاونت علمی اختصاص داده شد.وی افزود: نباید فعالیت‌ها به شکل پراکنده انجام شود؛ بلکه باید به‌گونه‌ای برنامه‌ریزی کنیم که در پایان سال بتوان نتایج و دستاوردهای مشخصی را در حوزه‌های مختلف ارائه و ارزیابی کرد.او با اشاره به اهمیت موضوع بهداشت و نظارت تخصصی در این حوزه گفت: کیفیت تجهیزات پزشکی و محصولات مورد استفاده در مراکز درمانی از موضوعات مهمی است که نیازمند توجه ویژه و همراهی بخش‌های مرتبط است.وی ادامه داد: در دانشگاه‌ها برنامه‌هایی برای افزایش کیفیت محصولات و تجهیزات پزشکی تعریف شده است تا تجهیزات مورد استفاده از استانداردهای مطلوب‌تری برخوردار شوند و افرادی که در محیط‌های درمانی و پزشکی با این تجهیزات کار می‌کنند، احساس راحتی و رضایت بیشتری داشته باشند.معاون علمی رئیس‌جمهور تأکید کرد: یکی از اهداف اصلی این برنامه‌ها، بهبود کیفیت محصولاتی است که در حوزه پزشکی مورد استفاده قرار می‌گیرند؛ موضوعی که علاوه بر ارتقای سطح فناوری، می‌تواند تجربه کاری پزشکان و متخصصان حوزه سلامت را نیز بهبود بخشد.وی این روند را اتفاقی مهم و ارزشمند توصیف کرد و گفت: همگرایی میان علوم پزشکی، مهندسی و بخش‌های مرتبط می‌تواند زمینه‌ساز توسعه فناوری‌های سلامت و دستیابی به نتایج مؤثرتر در این حوزه باشد.

جهش زیست‌فناوری ایران با تکیه بر شرکت‌های دانش‌بنیان

رئیس سازمان برنامه و بودجه کشور با اشاره به امضای تفاهم‌نامه‌ای میان دستگاه‌های اجرایی و نهادهای علمی کشور، از موفقیت یک برنامه دو ساله برای توسعه تولید داخلی داروها و تجهیزات پزشکی پیشرفته خبر داد.پورمحمدی با بیان اینکه این اقدام با همکاری وزارت بهداشت، معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری، صندوق نوآوری و شکوفایی، شرکت‌های دانش‌بنیان و بخش خصوصی به نتیجه رسیده است، اظهار کرد: امروز اتفاق مبارکی رقم خورد و بخش مهمی از برنامه‌ای که از دو سال پیش آغاز شده بود، به ثمر نشست. در همین راستا، تفاهم‌نامه‌ای برای ادامه مسیر و گسترش همکاری‌ها به امضا رسید.وی گفت: تجربه نشان داده است که در برخی شرایط سخت، به‌ویژه در دوران تحریم، محاصره یا بحران‌های بین‌المللی، دسترسی کشور به برخی کالاهای راهبردی از جمله داروها و تجهیزات پزشکی با دشواری مواجه می‌شود. از این رو، دستگاه‌های مرتبط تصمیم گرفتند نیازهای کشور، به‌ویژه در حوزه فناوری‌های پیچیده پزشکی و دارویی، با اتکا به توان شرکت‌های دانش‌بنیان داخلی تأمین شود.رئیس سازمان برنامه و بودجه افزود: طی دو سال گذشته، فعالیت‌های گسترده‌ای در حوزه‌هایی همچون تولید واکسن، فرآورده‌های پلاسمایی، داروهای شخصی‌سازی‌شده و سایر محصولات پیشرفته زیست‌فناوری انجام شده و نتایج آن نشان داده است که بخش وسیعی از نیازهای کشور در این حوزه‌ها قابلیت تولید داخلی دارد.وی ادامه داد: برای تحقق این هدف، حدود ۲۷ هزار میلیارد تومان سرمایه‌گذاری انجام شده که نزدیک به ۱۰ هزار میلیارد تومان آن از سوی دولت و از طریق معاونت علمی و فناوری و صندوق نوآوری و شکوفایی تأمین شده است.

بخش باقی‌مانده نیز با مشارکت بخش خصوصی سرمایه‌گذاری شده است.او یکی دیگر از دستاوردهای این برنامه را کاهش وابستگی کشور به تأمین‌کنندگان خارجی عنوان کرد و گفت: در شرایطی که تحریم‌ها یا بحران‌های بین‌المللی می‌تواند دسترسی به دارو و تجهیزات حیاتی را محدود کند، تولید داخلی این محصولات مانع از ایجاد مشکل برای بیمارانو نظام سلامت کشور خواهد شد.پورمحمدی همچنین به ارتقای جایگاه علمی ایران در حوزه زیست‌فناوری اشاره کرد و افزود: این اقدامات موجب ارتقای قابل توجه جایگاه علمی کشور در حوزه پزشکی بازساختی و زیست‌فناوری شده است؛ به‌گونه‌ای که رتبه ایران در حوزه پزشکی بازساختی از جایگاه چهاردهم جهان به رتبه چهارم ارتقا یافته است وی خاطرنشان کرد: برنامه‌ریزی‌ها بر این اساس است که با تداوم فعالیت‌ها و حمایت از شرکت‌های دانش‌بنیان، جایگاه چهارم جهانی کشور در این حوزه تثبیت شود.رئیس سازمان برنامه و بودجه در پایان ضمن قدردانی از همه دستگاه‌ها و نهادهای مشارکت‌کننده، این موفقیت را به همکاران خود در دولت و مردم ایران تبریک گفت و ابراز امیدواری کرد که این الگوی موفق همکاری میان دولت، بخش خصوصی و شرکت‌های دانش‌بنیان در سایر حوزه‌های راهبردی کشور نیز تکرار شود.

حرکت بخش سلامت و پزشکی کشور در لبه‌های علم

محمدرضا ظفرقندی وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی در این مراسم ضمن تقدیر از تلاش‌ها و همکاری معاونت علمی، سازمان برنامه و بودجه و صندوق نوآوری و شکوفایی گفت: کارهای ارزشمندی در همکاری و تعامل میان چهار نهاد صورت گرفته است که اکنون به ثمردهی رسیده و باید آنها را به مردم معرفی کنیم. با وجود شرایط جنگ (و تحریم)، بخش سلامت و پزشکی کشور در لبه‌های علم درحال حرکت و پیشرفت است و روش‌های نوین درمانی که برخی از آنها در دنیا بی‌رقیب هستند، توسط پژوهشگران کشور به ثمر رسیده است.وی تاکید کرد: اکثر این دستاوردها با موفقیت تکمیل شده‌اند. به عنوان مثال، در حوزه پزشکی بازساختی جزو ۵ کشور نخست دنیا محسوب می‌شویم و محصولات متنوعی در حوزه ژن‌درمانی، سلول‌درمانی و درمان بافتی در کشور تولید شده‌اند.ظفرقندی افزود: در حوزه پلاسما که حوزه بسیار ارزشمندی برای کشور محسوب می‌شود، در زمینه تأمین نیازهای بیماران و کمک به صرفه‌جویی ارزی، همچنین تولید محصولات مشتق از پلاسما مانند ایمونوگلوبولین (IVIG ) و آلبومین که محصولات رده بعدی پلاسما هستند، دستاوردهای بسیار خوبی حاصل شده است.وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی خاطرنشان کرد: علاوه بر موفقیت در حوزه تولید دارو‌ها، مواد اولیه دارویی و تولید واکسن‌های پنوموکوک و مننگوکوک، در حوزه تولید تجهیزات پزشکی، عملکرد بسیار خوبی داشته‌ایم و کیفیت محصولات تولیدی در این بخش‌ها بسیار بالا است و این دستاوردها، حاصل همکاری جمعی وزارت بهداشت، معاونت علمی، سازمان برنامه و بودجه و صندوق نوآوری و شکوفایی است.ظفرقندی افزود: مجموعه این اقدامات و دستاوردها، نشانگر حرکت رو به جلوی کشور در رده‌های بالای علمی دنیا است و امیدواریم با خوداتکایی و خودباوری به توان داخلی، شاهد رشد و پیشرفت هرچه بیشتر کشور در عرصه‌های مختلف بخصوص در حوزه سلامت و پزشکی باشیم.

اعتبار مالیاتی پیشران اجرایی‌شدن پروژه‌های حوزه سلامت اصغر نوراله‌زاده رییس هیئت عامل صندوق نوآوری و شکوفایی نیز در این مراسم ضمن تقدیر از همراهی وزارت بهداشت، معاونت علمی و سازمان برنامه و بودجه گفت: صندوق نوآوری و شکوفایی در سال ۱۴۰۴ بالغ بر ۲.۹ همت سرمایه‌گذاری و ۲.۷ همت تسهیلات (مجموعا نزدیک به ۵ همت) در حوزه تولید داروها (انسولین، پلاسما و داروهای مشتق از پلاسما، شیرخشک) و تجهیزات پزشکی انجام داد.وی افزود: در فراخوان شیرخشک نوزاد ۱۲ شرکت انتخاب شدند که قرارداد با تعدادی از این شرکت‌ها منعقد شده است و قراردادهای باقی‌‌مانده نیز امسال منعقد خواهند شد. در حوزه تولید انسولین و داروهای مشتق از پلاسما، بخشی از سرمایه‌گذاری توسط صندوق نوآوری و شکوفایی در شرکت‌های منتخب انجام شده است و متناسب با پیشرفت پروژه‌ها، بخش‌های بعدی منابع به شرکت‌ها تزریق خواهند شد.رییس هیئت عامل صندوق نوآوری و شکوفایی تأکید کرد: اجرای موفق برنامه‌های تولید انسولین و داروهای مشتق از پلاسما، واکسن‌ها، تولید شیرخشک نوزاد، تولید تجهیزات پزشکی، حاصل همکاری و تعامل نزدیک میان وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، صندوق نوآوری و شکوفایی، معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان، سازمان برنامه و بودجه کشور است.وی افزود: یکی از موفق‌ترین برنامه‌هایی که در کشور انجام شده است، اجرای پروژه‌های تولید انسولین و داروهای مشتق از پلاسما، واکسن‌ها (پنوموکوک و مننگوکوک)، تولید شیرخشک نوزاد و تولید تجهیزات پزشکی است.نوراله‌زاده خاطرنشان کرد: استفاده از ظرفیت اعتبار مالیاتی کمک بسیار مهمی در پیشبرد و سرعت‌بخشیدن به اجرای این پروژه‌های مهم در حوزه سلامت کشور محسوب می‌شود.طرح ویژه بومی‌سازی سلامت با نقش‌آفرینی شرکت‌های دانش‌بنیاندبیر ستاد توسعه علوم و فناوری‌های زیستی و سلول‌های بنیادی معاونت علمی اعلام کرد: در راستای راهبرد کلان کشور برای ارتقای امنیت سلامت و کاهش وابستگی‌های ارزی، برنامه‌ای جامع با محوریت شرکت‌های دانش‌بنیان در دستور کار قرار گرفته‌است.

مصطفی قانعی، دبیر ستاد توسعه علوم و فناوری‌های زیستی و سلول‌های بنیادی معاونت علمی در آیین امضای تفاهم‌نامه چهارجانبه میان معاونت علمی، وزارت بهداشت، صندوق نوآوری و سازمان برنامه و بودجه، هم‌افزایی، کاهش آلام مردم و ارتقای امنیت در حوزه سلامت را اولویت اصلی این طرح برشمرد و اظهار داشت: این مدل عملیاتی با هدف تحقق سه محور کلیدی شامل هم‌افزایی نهادهای حاکمیتی، بهره‌گیری از توانمندی شرکت‌های دانش‌بنیان برای رفع نیازهای ضروری کشور و قطع وابستگی به واردات طراحی شده است.دبیر ستاد توسعه علوم و فناوری‌های زیستی و سلول‌های بنیادی معاونت علمی با بیان اینکه مدل تأمین مالی این طرح بر پایه یک مشارکت راهبردی استوار است؛ اذعان کرد: در این فرآیند، ۱۰ هزار میلیارد تومان (۱۰ همت) منابع مالی توسط معاونت علمی ریاست‌جمهوری، سازمان برنامه و بودجه و صندوق نوآوری و شکوفایی تأمین شده و در مقابل، بخش خصوصی نیز با تزریق ۱۶ هزار میلیارد تومان (۱۶ همت) سرمایه، به میدان آمده است.

این سرمایه‌گذاری با احتساب زیرساخت‌های موجود، پشتوانه اصلی برای دستیابی به هدف‌گذاری بومی‌سازی ۱.۵ میلیارد دلار از نیاز ۵ میلیارد دلاری وزارت بهداشت تعیین شده است.قانعی در خصوص نحوه مدیریت این طرح توسط معاونت علمی ریاست‌جمهوری توضیح داد: نقش محوری معاونت در این پروژه، تسهیل‌گری و مدیریت هوشمندانه است؛ به این صورت که ابتدا ظرفیت‌های موجود در کشور که قابلیت عملیاتی‌سازی این هدف را دارند شناسایی شدند. در گام دوم، نیازهای اساسی کشور که دارای توجیه اقتصادی کلان و ارزبری بالا هستند احصاء گردیدند.وی در پایان خاطرنشان کرد: معاونت علمی با تطبیق دقیق ظرفیت‌های موجود با نیازهای شناسایی‌شده، مسیر را برای ورود شرکت‌های توانمند هموار کرد. در ادامه نیز با حمایت‌های مالی صندوق نوآوری و شکوفایی و پشتیبانی‌های سازمان برنامه و بودجه، شرکت‌های برگزیده وارد عمل شده و اجرای پروژه را بر عهده گرفتند.