دیوان عالی ایالات متحده روز گذشته (۱ ژوئن ۲۰۲۶) در یک تصمیم تاریخی، به هوش مصنوعی اجازه داد تا به عنوان «وکیل مدافع» در دادگاههای فدرال حضور یابد. این تصمیم پس از رونمایی سامانه «جاستیس ایآی» (Justice AI) توسط انجمن وکلای آمریکا (ABA) گرفته شد. این سامانه که توسط اوپنایآی (OpenAI) و با استفاده از مدل GPT-5.5-Cyber توسعه یافته است، قادر به تحلیل پروندههای قضایی پیچیده، تهیه لایحه دفاعیه و حتی استناد به رویههای قضایی در زمان واقعی میباشد.
به گزارش آی سی تی نیوز، دیوان عالی ایالات متحده در یک رأی تاریخی با ۵ رأی موافق در برابر ۴ رأی مخالف، به هوش مصنوعی اجازه داد تا در دادگاههای فدرال به عنوان «دستیار حقوقی هوشمند» حضور یابد و مستقیماً از موکل دفاع کند. این تصمیم پس از ماهها بحث و بررسی در کمیته قضایی سنا اتخاذ شده است.
سامانه Justice AI؛ اولین وکیل هوش مصنوعی جهان
انجمن وکلای آمریکا (ABA) همزمان با این تصمیم، از سامانه Justice AI رونمایی کرد. این سامانه که با همکاری اوپنایآی (OpenAI) و با استفاده از جدیدترین مدل GPT-5.5-Cyber توسعه یافته است، قابلیتهای زیر را ارائه میدهد:
تحلیل پروندههای پیچیده حقوقی: توانایی بررسی هزاران صفحه سند قانونی و رویه قضایی در کمتر از ۱۰ دقیقه
تهیه لایحه دفاعیه: نگارش خودکار لوایح حقوقی با استناد به قوانین و رویههای معتبر
استناد به رویههای قضایی در زمان واقعی: اتصال به پایگاههای داده قضایی برای استفاده از آخرین احکام و آرای دادگاهها
شفافیت کامل: نمایش تمام منابع استنادی (Citation) به قاضی و هیئت منصفه
محدودیتهای اعمال شده
با وجود این تصمیم تاریخی، دادگاه محدودیتهایی نیز برای استفاده از هوش مصنوعی در فرآیند قضایی اعمال کرده است:
- وکیل هوش مصنوعی فقط در پروندههای مدنی (نه کیفری) مجاز به دفاع است
- متهم یا موکل حق انتخاب بین «وکیل انسانی» یا «وکیل هوش مصنوعی» را دارد (اجباری نیست)
- تمام استدلالهای حقوقی و منابع استنادی باید به صورت شفاف در اختیار قاضی قرار گیرد
- در صورت بروز خطا در استدلال حقوقی، مسئولیت نهایی بر عهده موکل یا متهم نیست و سامانه بیمه شده است
بیانیه انجمن وکلای آمریکا
دبورا ان. آرچر (Deborah N. Archer)، رئیس انجمن وکلای آمریکا، در کنفرانس خبری رونمایی از Justice AI گفت: این یک روز تاریخی برای نظام حقوقی آمریکا است. هوش مصنوعی قرار نیست جای وکلای انسانی را بگیرد، بلکه دسترسی به عدالت را برای قشرهای کمدرآمد جامعه آسانتر میکند. بسیاری از افراد توانایی پرداخت هزینههای سرسامآور وکلا را ندارند و این سامانه میتواند شکاف عدالت را کاهش دهد.
واکنش وکلا و جامعه حقوقی
تصمیم دادگاه با واکنشهای متفاوتی مواجه شده است:
طرفداران: معتقدند این تصمیم دسترسی به عدالت (Access to Justice) را برای میلیونها آمریکایی که توانایی پرداخت هزینههای وکلا را ندارند، فراهم میکند. هزینه استفاده از Justice AI حدود ۵۰ دلار در هر پرونده است، در حالی که وکلای انسانی به طور میانگین ۳۵۰ تا ۵۰۰ دلار در ساعت دریافت میکنند.
مخالفان: نسبت به «خطای قضایی» ناشی از توهم (Hallucination) هوش مصنوعی هشدار میدهند. انجمن وکلای کیفری آمریکا (NACDL) در بیانیهای اعلام کرد که عدالت نباید به الگوریتمهایی سپرده شود که قادر به درک احساسات و ظرافتهای اخلاقی پروندههای انسانی نیستند.
جزئیات فنی سامانه Justice AI
Justice AI بر روی سرورهای اختصاصی اوپنایآی اجرا میشود و به هیچ سرویس ابری عمومی متصل نیست. این سامانه از رمزگذاری پیشرفته و حفاظت در برابر دستکاری دادهها (Tamper-proof) برخوردار است.
ویژگیهای فنی کلیدی:
گواهی امنیتی سطح ۴ (Level 4 Security Clearance) از وزارت دادگستری آمریکا
ضد هک و ضد نفوذ: عدم اتصال به اینترنت عمومی و استفاده از سرورهای ایزوله فیزیکی
بازبینی انسانی: تمام لوایح تهیه شده توسط Justice AI توسط یک قاضی بازنشسته بازبینی میشود
سابقه فعالیت: Justice AI در ۶ ماه گذشته به صورت آزمایشی در ۲۳۰ پرونده حقوقی در ۷ ایالت آمریکا استفاده شده است و نرخ موفقیت آن ۸۷.۳ درصد گزارش شده است
چشمانداز آینده
گزارشها حاکی از آن است که وزارت دادگستری آمریکا در حال بررسی استفاده از هوش مصنوعی در پروندههای کیفری (به عنوان دستیار قاضی) است. با این حال، کارشناسان معتقدند تصویب چنین قانونی حداقل ۳ تا ۵ سال طول خواهد کشید. همچنین انتظار میرود کشورهای دیگر از جمله بریتانیا، کانادا و استرالیا نیز به زو دی قوانین مشابهی را تصویب کنند.
