بیل گیتس، بنیان‌گذار مایکروسافت، در مقاله‌ای ۶۰۰۰ کلمه‌ای با عنوان «عصر پرتلاطم هوش مصنوعی فرا رسیده است. انتخاب‌هایی که اکنون می‌کنیم حیاتی هستند» که در وب‌سایت شخصی خود Gates Notes منتشر کرده، هشدار داده است که هوش مصنوعی می‌تواند بزرگ‌ترین تحول تاریخ بشر را در بازار کار ایجاد کند؛ تحولی که نه تنها مشاغل یقه‌سفید، بلکه به‌زودی مشاغل یقه‌آبی را نیز دربرمی‌گیرد.

به گزارش آی سی تی نیوز؛ گیتس که پیشتر در سال ۲۰۲۳ خطرات هوش مصنوعی را مانند عوارض یک «جراحی ضروری» اما قابل‌مدیریت توصیف می‌کرد، اکنون لحنی بسیار تیره‌تر دارد و می‌گوید که این فناوری با هر تحول فناورانه دیگری در تاریخ «کاملاً، مطلقاً، به‌طور کامل و کلی متفاوت» است و حاضر است «هر اعتبار و شهرتی که دارد» را پای این ادعا بگذارد.

سه خطر اصلی از نگاه گیتس

گیتس در مقاله و مصاحبه‌های خود سه خطر عمده را از توسعه سریع هوش مصنوعی برشمرده است:

نخست، نابودی گسترده مشاغل: گیتس معتقد است هوش مصنوعی می‌تواند مشاغل را به‌گونه‌ای حذف کند که صنایع جایگزین کافی برای جذب نیروی کار باقی نماند. او جدول زمانی مشخصی ارائه کرده است: مشاغل یقه‌سفید مانند خدمات مشتریان، مهندسی نرم‌افزار و امور حقوقی طی دو سال آینده و مشاغل یقه‌آبی در بخش‌های ساخت‌وساز و مهمان‌نوازی طی چهار سال آینده تحت تأثیر قرار خواهند گرفت. او هشدار می‌دهد که «بسیاری از آمریکایی‌ها نمی‌دانند ربات‌های ماهر با چه سرعتی در حال پیشرفت هستند».

دوم، کاهش شدید آستانه ارتکاب جرایم: گیتس نسبت به افزایش حملات سایبری علیه بیمارستان‌ها، بانک‌ها و شبکه‌های برق هشدار داده و می‌گوید هوش مصنوعی به مجرمان اجازه می‌دهد با مهارت‌های محدود، حملات پیچیده‌تری انجام دهند. او همچنین نسبت به خطر تروریسم زیستی هشدار داده و می‌گوید هوش مصنوعی می‌تواند طراحی یک بیماری کشنده جدید را تسهیل کند.

سوم، تهدید رشد کودکان و روابط انسانی: گیتس نسبت به تأثیر ربات‌های گفتگوی هوش مصنوعی بر کودکان هشدار داده است. به گفته او، این ربات‌ها که هرگز کاربران را به چالش نمی‌کشند، «بسیار اعتیادآور» هستند و می‌توانند فرصت یادگیری مهارت‌های اجتماعی را از نسل جوان بگیرند.

تأثیر شخصی بر گیتس؛ شوک از Claude Code

گیتس در مصاحبه با نیویورک تایمز اعتراف کرده که از توانایی‌های ابزار کدنویسی Claude Code از شرکت Anthropic شوکه شده است. او می‌گوید: «این ایده که این چیزها اکنون به‌طور معناداری از من بهتر هستند، یعنی: چه جهنمی؟». او Claude Code را در کنار رابط کاربری گرافیکی که در سال ۱۹۸۰ دید و دموی هوش مصنوعی در سال ۲۰۲۲، به‌عنوان یکی از سه پیشرفت فناورانه‌ای که بیشترین تأثیر را بر او گذاشته، توصیف کرده است.

گیتس می‌گوید مدیران اجرایی صنعت فناوری «در خلوت بسیار نگران» هستند، اما از بیان عمومی آن خودداری می‌کنند، چون «هنوز باید تریلیون دلار بعدی را تأمین مالی کنند».

پیشنهادات گیتس برای مدیریت بحران

گیتس برای مقابله با این تهدیدها، چند راهکار عملی ارائه کرده است:

مشاغل «رزرو شده برای انسان»: گیتس پیشنهاد داده که برخی مشاغل باید با برچسب «رزرو شده برای انسان» از جایگزینی با هوش مصنوعی محافظت شوند. او می‌گوید الهام‌بخش این ایده، تجربه مراقبت از پدرش در دوران آلزایمر بوده است: «چیزی در مراقبتی که از پدرم کردند، به‌طور غیرقابل‌جای‌جای انسانی بود. هیچ رباتی نمی‌توانست یا نباید آن را انجام دهد.» او معتقد است که تا ۴۰ درصد از مشاغل ممکن است در این دسته قرار گیرند، از جمله مراقبت از کودکان و سالمندان، و خدمات هیئت‌منصفه. او همچنین می‌گوید در حوزه‌هایی مانند آموزش و سلامت روان، ترکیبی از انسان و هوش مصنوعی با نظارت انسان کار خواهند کرد.

مالیات بر هوش مصنوعی و ربات‌ها: گیتس پیشنهاد داده که استفاده از هوش مصنوعی مشمول مالیات شود («مالیات توکن») و ربات‌ها نیز مالیات بگیرند تا جایگزینی نیروی انسانی با ماشین برای شرکت‌ها هزینه‌برتر شود. او می‌گوید: «سیستم مالیاتی فعلی شما را به سمت جایگزینی افراد با ماشین‌ها سوق می‌دهد.» درآمد حاصل از این مالیات‌ها می‌تواند صرف بازآموزی و حمایت از کارگران بیکارشده شود.

ایجاد نهادهای نظارتی جدید: گیتس بر ضرورت ایجاد نهادهای ملی و بین‌المللی برای هماهنگی سیاست‌های مرتبط با هوش مصنوعی تأکید کرده و می‌گوید: «نمی‌توانید انتظار داشته باشید که یک صنعت خود را تنظیم کند.»

«حتی برنامه‌ای برای داشتن برنامه وجود ندارد»

گیتس در ویدیوی همراه با مقاله خود، نبود آمادگی دولت‌ها را به‌شدت نقد کرده و گفته است که «حتی برنامه‌ای برای داشتن برنامه وجود ندارد». او می‌گوید: «متأسفانه… شواهدی نمی‌بینم که رهبران، کارشناسان و جوامع به‌اندازه کافی با چالش‌ها مواجه شوند. هیچ برنامه‌ای برای تسهیل ورود به عصر هوش مصنوعی وجود ن دارد.»

گیتس تأکید کرده که جهان هنوز فرصت اقدام دارد «پیش از آنکه بیکاری به‌شدت افزایش یابد، جوامع آسیب ببینند و اعتماد عمومی از بین برود».

تحلیل ICTNews

تغییر لحن گیتس از خوش‌بینی به هشدار جدی، نشان‌دهنده بلوغ فکری او درباره ابعاد پنهان هوش مصنوعی است. نکته جالب توجه، اعتراف صریح او به «شوک» ناشی از پیشرفت‌های اخیر، به‌ویژه در حوزه کدنویسی است؛ پیشرفت‌هایی که حتی چشم‌بازترین ناظران را هم غافلگیر کرده است. پیشنهاد «مشاغل رزرو شده برای انسان» و مالیات بر هوش مصنوعی، هرچند ممکن است با مخالفت صنعت فناوری مواجه شود، اما نشان از درک عمیق او از ابعاد اجتماعی این فناوری دارد. او با نقد خودتنظیم‌گری صنعت هوش مصنوعی می‌گوید: «خودتنظیم‌گری برای خطرناک‌ترین ابزاری که تاکنون اختراع شده؟ نه، ممنون!»