با حمایت معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست‌جمهوری، نمایشگاه دستاوردهای برنامه هاتف در دانشگاه صنعتی شریف میزبان ۳۲ شرکت و رونمایی از بیش از ۳۰ محصول فناورانه است؛ رویدادی که مسیر تجاری‌سازی دستاوردهای دانشگاهی و تبدیل ایده‌های نوآورانه به محصولات بازارمحور را دنبال می‌کند.
برنامه هاتف (هدایت اعتبارات توسعه فناوری) با حمایت معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست‌جمهوری و با هدف توسعه فناوری، تقویت اقتصاد دانش‌بنیان و ایجاد فرصت‌های شغلی تخصصی برای نخبگان کشور اجرا می‌شود. این برنامه با پشتیبانی از طرح‌های فناورانه اعضای هیات علمی، تلاش می‌کند مسیر تبدیل ایده‌های پژوهشی به محصولات و خدمات قابل عرضه در بازار را هموار کند.
در چارچوب این برنامه، طرح‌هایی که ظرفیت توسعه محصول یا خدمت جدید و ایجاد واحد فناور را دارند، از طریق اختصاص اعتبار توسعه فناوری (گرنت) مورد حمایت قرار می‌گیرند. این رویکرد با هدف افزایش سهم دستاوردهای پژوهشی در توسعه فناوری و تقویت پیوند میان دانشگاه، صنعت و بازار دنبال می‌شود.
حمایت از تجاری‌سازی دستاوردهای علمی
معاونت علمی در قالب برنامه هاتف، توسعه محصولات جدید، شکل‌گیری واحدهای فناور و شرکت‌های دانش‌بنیان و تجاری‌سازی یافته‌های پژوهشی اعضای هیئت علمی را دنبال می‌کند. هدایت فعالیت‌های فناورانه به سمت نیازهای صنعت و جامعه نیز از دیگر اهداف این برنامه است.
بر این اساس، ایده‌ها و طرح‌های توسعه‌یافته دانشگاهی می‌توانند با بهره‌مندی از حمایت‌های مالی و برنامه‌های پشتیبان، مسیر تکمیل فناوری، تولید محصول و ورود به بازار را طی کنند. ایجاد زمینه برای تبدیل ظرفیت‌های علمی کشور به دستاوردهای اقتصادی و توسعه کسب‌وکارهای فناورانه، از محورهای اصلی این حمایت‌ها به شمار می‌رود.
توانمندسازی تیم‌های فناور در کنار حمایت مالی
برنامه هاتف علاوه بر اختصاص اعتبار توسعه فناوری، دوره‌های آموزشی ویژه مجریان طرح‌ها و تیم‌های فناور برگزار می‌کند. این دوره‌ها با هدف تسهیل فرایند اجرای طرح‌ها و ارتقای مهارت‌های مدیریتی و اجرایی طراحی شده‌اند و شرکت‌کنندگان را با روش‌ها و ابزارهای مورد نیاز برای پیشبرد فعالیت‌های فناورانه آشنا می‌کنند.
برگزاری نمایشگاه دستاوردهای این برنامه در دانشگاه صنعتی شریف، فرصتی برای معرفی محصولات توسعه‌یافته و نمایش ظرفیت طرح‌های مورد حمایت در مسیر تجاری‌سازی فراهم کرده است؛ مسیری که با پشتیبانی معاونت علمی، بر توسعه فناوری، شکل‌گیری شرکت‌های دانش‌بنیان و بهره‌گیری اقتصادی از توان علمی کشور تمرکز دارد.
رئیس پارک علم و فناوری دانشگاه صنعتی شریف، در حاشیه نمایشگاه دستاوردهای برنامه هاتف که با حمایت این معاونت در دانشگاه صنعتی شریف برگزار شد، با اشاره به روند اجرای این برنامه اظهار کرد: هاتف حدود دو سال و نیم تا سه سال پیش با همکاری معاونت علمی آغاز شد و پس از انتشار فراخوان، بیش از ۱۵۰ طرح به دبیرخانه ارسال شد.
وی افزود: پس از داوری فشرده طرح‌های ارسالی، ۵۲ طرح برای حضور در این برنامه انتخاب شدند که از میان آن‌ها، بیش از ۳۰ طرح به محصول نهایی رسیده و شرکت‌های مرتبط با این دستاوردها نیز شکل گرفته‌اند.
طالبی هدف از برگزاری نمایشگاه دستاوردهای برنامه هاتف را ایجاد ارتباط مستقیم میان شرکت‌های فناور با سرمایه‌گذاران و مشتریان بالقوه عنوان کرد و گفت: این رویداد فرصتی فراهم می‌کند تا علاقه‌مندان از نزدیک با محصولات شرکت‌ها آشنا شوند و زمینه تعامل و همکاری‌های آینده از طریق ارتباط مستقیم میان طرفین شکل بگیرد.
رئیس پارک علم و فناوری دانشگاه صنعتی شریف با اشاره به تجربه اجرای این برنامه در این دانشگاه تصریح کرد: این تجربه نشان داد که اعضای هیئت علمی دانشگاه‌ها در صورت برخورداری از حمایت مناسب، ظرفیت تولید محصولات، خدمات و راهکارهای فناورانه و دانش‌بنیان را دارند.
وی ادامه داد: شرکت‌های شکل‌گرفته در این مسیر، پس از دریافت حمایت‌های لازم و طی مراحل رشد و توسعه، می‌توانند به مجموعه‌هایی موفق تبدیل شوند که علاوه بر بازار داخلی، در بازارهای جهانی نیز حضور داشته باشند و خدمات فناورانه ارائه کنند.
طالبی با اشاره به امکان اجرای برنامه‌های مشابه در سایر دانشگاه‌های کشور گفت: اجرای این طرح در دانشگاه صنعتی شریف تجربه موفقی بوده است و امیدواریم دوره‌های بعدی آن نیز با همکاری معاونت علمی برگزار شود. به گفته وی، اجرای برنامه‌های مشابه در دیگر دانشگاه‌های کشور نیز در حال پیگیری است.
سعید سرکار، رئیس مرکز فناوری‌های راهبردی معاونت علمی، در حاشیه نمایشگاه دستاوردهای برنامه هاتف در دانشگاه صنعتی شریف، این رویداد را نمادی از ظرفیت علمی و فناورانه کشور دانست و بر ضرورت ایجاد مسیرهای مؤثر برای تجاری‌سازی دستاوردهای دانشگاهی تأکید کرد.
این نمایشگاه با حمایت معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست‌جمهوری برگزار شد و دستاوردهای تیم‌های فناور را به نمایش گذاشت که با هدف تسهیل تجاری‌سازی فناوری‌های دانشگاهی و تبدیل ایده‌های نوآورانه به محصولات بازارمحور دنبال می‌شود.
سرکار با اشاره به محصولات ارائه‌شده در این نمایشگاه گفت: دستاوردهای مشاهده‌شده نشان می‌دهد بسیاری از طرح‌ها مراحل توسعه فناوری را پشت سر گذاشته‌اند؛ برخی به نمونه محصول رسیده‌اند و در حال طی کردن مراحل دریافت مجوز هستند و برخی شرکت‌ها نیز توانسته‌اند محصولات خود را به بازار عرضه کنند.
وی با بیان اینکه دانشگاه صنعتی شریف از ظرفیت بالایی در توسعه فناوری برخوردار است، افزود: این نمایشگاه تصویری از توانمندی‌هایی ارائه می‌دهد که در کشور وجود دارد و می‌تواند زمینه‌ساز شکل‌گیری محصولات و شرکت‌های فناور بیشتری باشد.
ضرورت حمایت تخصصی از تجاری‌سازی فناوری
رئیس مرکز فناوری‌های راهبردی معاونت علمی با تأکید بر لزوم تفکیک وظایف توسعه فناوری از مسئولیت‌های تجاری‌سازی اظهار کرد: اساتید و دانشجویان نخبه‌ای که روی این پروژه‌ها کار می‌کنند، باید فرصت داشته باشند تمرکز اصلی خود را بر توسعه فناوری بگذارند. نباید از گروه‌های علمی انتظار داشت که هم‌زمان درگیر فرایندهای اداری دریافت مجوز، تدوین مدل کسب‌وکار، تنظیم طرح تجاری، جذب سرمایه‌گذار و شناسایی بازار شوند.
او ادامه داد: ورود به فرایندهای اداری و بروکراتیک، به‌ویژه برای گروه‌های دانشگاهی که تجربه کافی در این زمینه ندارند، می‌تواند زمان‌بر و فرسایشی باشد. به همین دلیل، لازم است مجموعه‌های حرفه‌ای و تخصصی در کنار این گروه‌ها قرار بگیرند و از مرحله بلوغ فناوری تا ورود محصول به بازار، مسیر تجاری‌سازی را همراهی کنند.
سرکار هشدار داد: رها کردن گروه‌های فناور در مواجهه با پیچیدگی‌های اداری و اقتصادی ممکن است به سرخوردگی آن‌ها منجر شود؛ مسئله‌ای که می‌تواند انگیزه و ظرفیت شکل‌گیری کسب‌وکارهای فناورانه را تحت تأثیر قرار دهد.
وی با اشاره به همکاری انجام‌شده میان معاونت علمی و دانشگاه صنعتی شریف در قالب برنامه هاتف گفت: در این برنامه حدود ۳۰ محصول به دست آمده که نشان‌دهنده ظرفیت تبدیل حمایت اولیه به دستاوردهای فناورانه است.
سرکار با اشاره به ارزش اقتصادی این دستاوردها اظهار کرد: ارزش خروجی‌های حاصل از این سرمایه‌گذاری، از نگاه او، می‌تواند چندین برابر منابع اولیه اختصاص‌یافته باشد.
او این تجربه را نشانه‌ای از اهمیت سرمایه‌گذاری هدفمند بر توان علمی و خلاقیت جوانان دانست و تأکید کرد که دستاوردهای فناورانه دانشگاه‌ها باید از حمایت‌های لازم برای عبور از مرحله توسعه فناوری و رسیدن به بازار برخوردار شوند.
سرمایه انسانی؛ منبع پایدار خلق ثروت
رئیس مرکز فناوری‌های راهبردی معاونت علمی با انتقاد از غلبه نگاه مبتنی بر استخراج منابع طبیعی در تعریف ثروت کشور گفت: در حالی که بخش مهمی از توجه اقتصادی به استخراج منابع زیرزمینی معطوف است، سرمایه اصلی کشور، جوانان و توانایی‌های ذهنی و علمی آن‌ها هستند.
وی افزود: اگر بخشی از منابعی که برای بهره‌برداری از منابع طبیعی اختصاص می‌یابد، صرف فعال‌سازی ظرفیت‌های علمی، حمایت از استعدادهای جوان و تبدیل دانش به فناوری و محصول شود، این سرمایه انسانی می‌تواند زمینه خلق ثروت در مقیاسی قابل توجه را فراهم کند.
سرکار با تأکید بر ضرورت توجه عملی به نیروی انسانی خلاق و توانمند تصریح کرد: حمایت از دانشجویان، پژوهشگران و گروه‌های فناور، به‌ویژه با هدایت استادان باتجربه، می‌تواند به شکل‌گیری دستاوردهایی منجر شود که هم برای اقتصاد کشور ارزش‌آفرین باشند و هم توان فناوری داخلی را افزایش دهند.
ضرورت گسترش الگوی هاتف در دانشگاه‌ها و پژوهشگاه‌ها
وی در بخش دیگری از سخنان خود، بر لزوم تداوم و گسترش تجربه برنامه هاتف تأکید کرد و گفت: این الگو نباید به دانشگاه صنعتی شریف محدود بماند، بلکه می‌توان آن را در سال‌های آینده در دیگر دانشگاه‌ها و پژوهشگاه‌های کشور نیز دنبال کرد.
به اعتقاد سرکار، ایجاد سازوکارهای حرفه‌ای برای پشتیبانی از تجاری‌سازی، در کنار حمایت از توسعه فناوری، می‌تواند به استفاده مؤثرتر از ظرفیت علمی کشور کمک کند و زمینه حضور محصولات دانش‌بنیان در بازار را فراهم سازد.
او در پایان سخنان خود خاطرنشان کرد: امیدواریم با تکرار و توسعه چنین الگوهایی در مراکز علمی کشور، دستاوردهای دانشگاهی بیشتری به محصولات قابل عرضه در بازار تبدیل شوند و سهم سرمایه انسانی در خلق ثروت و توسعه اقتصادی افزایش یابد.
