داریک در مراسمی با حضور بیش از ۴۰۰ نفر از فعالان و متخصصان بازارهای مالی، از هویت جدید داریک و استراتژی تازه خود رونمایی کرد؛ اما مهمترین بخش این رویداد نه تغییر لوگو و رنگ سازمانی، بلکه بحثی بود که میان نمایندگان شبکه بانکی، اتحادیههای صنفی و مدیرعامل داریک درباره آینده بازار طلای آنلاین شکل گرفت؛ بازاری که تعداد پلتفرمهای آن افزایش یافته، اما همچنان درباره متولی اصلی تنظیمگری و نحوه نظارت بر فعالیت بازیگران آن ابهام وجود دارد.
این مراسم ۱۵ شهریور در هتل قلب تهران برگزار شد و داریک در آن اعلام کرد پس از سه سال فعالیت بهعنوان یک پلتفرم آنلاین، قصد دارد دامنه فعالیت خود را به سمت ایجاد یک اکوسیستم جامع برای خرید، نگهداری و مدیریت داراییهای ارزشمند گسترش دهد.
هویت جدید داریک؛ فراتر از تغییر لوگو
هویت بصری تازه داریک شامل لوگو، پالت رنگ و تایپوگرافی جدید است و قرار است در تمامی نقاط تماس برند، از محتوای آموزشی و تحلیلی تا معرفی محصولات و خدمات، بهصورت یکپارچه مورد استفاده قرار گیرد.
با این حال، تغییر هویت بصری بخشی از یک تغییر بزرگتر در استراتژی داریک است. این مجموعه میگوید قصد دارد از جایگاه یک پلتفرم خرید و نگهداری طلا و نقره فاصله بگیرد و به یک اکوسیستم هوشمند برای مدیریت داراییهای ارزشمند تبدیل شود.
در این مدل، خدمات مرتبط با مدیریت ثروت مبتنی بر داراییهای ارزشمند، محصولات و خدمات مالی و توسعه کسبوکارهای جدید، بخشی از مسیر آینده شرکت خواهد بود.
داریک در روایت جدید برند خود از مفهوم «انبار هوشمند داراییهای ارزشمند» استفاده میکند؛ مفهومی که قرار است طلا و نقره را از یک دارایی صرفاً ذخیرهشده به بخشی از فرآیند مدیریت دارایی کاربران تبدیل کند.
این تغییر جایگاه البته یک سؤال مهم را هم پیش روی داریک قرار میدهد: آیا توسعه یک اکوسیستم مدیریت دارایی میتواند همزمان با افزایش اعتماد کاربران و شکلگیری یک چارچوب نظارتی روشن برای بازار طلای آنلاین پیش برود؟
هشدار درباره فروش طلا بدون تحویل همزمان
یکی از مهمترین بخشهای مراسم، پنل تخصصی درباره فرصتها و تهدیدهای بازار آنلاین طلا و فلزات گرانبها بود؛ پنلی که در آن نمایندگان بانکها و تشکلهای صنفی، به جای تمرکز صرف بر ظرفیتهای این بازار، درباره ریسکهای مدلهای جدید فروش طلا هشدار دادند.
سید محمود شربیانی، نایبرئیس اتحادیه طلا و جواهر تهران، نسبت به مدلهایی هشدار داد که در آنها مشتری وجه خرید طلا را پرداخت میکند اما تحویل دارایی به ماهها یا حتی یک سال بعد موکول میشود.
به گفته او، مسئله اتحادیه مخالفت با فروش آنلاین طلا نیست؛ نگرانی اصلی زمانی شکل میگیرد که میان دریافت پول از مشتری و تأمین یا تحویل واقعی طلا فاصله ایجاد شود. در چنین شرایطی، اگر پلتفرم نتواند به تعهد خود عمل کند، مشخص نیست چه نهادی مسئول حمایت از سرمایه مشتری خواهد بود.
این هشدار از آن جهت اهمیت دارد که مدلهای فروش اعتباری و اقساطی در حال تبدیل شدن به یکی از مسیرهای توسعه بازار طلای آنلاین هستند؛ در نتیجه، مسئله فقط «فروش آنلاین» نیست، بلکه نحوه تطبیق تعهد مالی پلتفرم با دارایی واقعی پشت معامله است.
چه کسی باید بر بازار طلای آنلاین نظارت کند؟
یکی از مسائل تکرارشده در این مراسم، نبود یک متولی مشخص برای تنظیمگری بازار آنلاین طلا بود.
ایرج نیازی، معاون بانکداری شرکتی بانک ملی، اعتماد عمومی را مهمترین عامل توسعه این بازار دانست و تأکید کرد که در این حوزه اعتماد کاربران به سازوکار بازار، پشتوانه معاملات و تعهدات پلتفرمها حتی از اعتماد به فناوری اهمیت بیشتری دارد.
او معتقد است تفاوتی ندارد در نهایت بانک مرکزی یا وزارت صمت مسئولیت تنظیمگری را بر عهده بگیرد؛ مسئله اصلی تعیین سریع مسئولیتها و عملیاتی شدن چارچوب نظارتی است.
نیازی همچنین پیشنهاد رتبهبندی پلتفرمهای آنلاین طلا را مطرح کرد تا کاربران بتوانند بر اساس معیارهای مشخص، جایگاه و سطح ریسک هر پلتفرم را ارزیابی کنند. به اعتقاد او، تدوین این معیارها باید با همکاری حاکمیت، اتحادیه کسبوکارهای مجازی و اتحادیه طلا و جواهر انجام شود.
این پیشنهاد میتواند یکی از مهمترین خروجیهای عملی چنین بحثهایی باشد؛ چرا که در بازاری که کاربر دارایی واقعی خود را به یک پلتفرم دیجیتال میسپارد، صرف داشتن مجوز یا ظاهر فناورانه نمیتواند معیار مناسبی برای سنجش ریسک باشد.
بیش از ۲۵۰ پلتفرم، اما هنوز سامانه نظارت برخط نداریم
رضا الفتنسب، رئیس اتحادیه کشوری کسبوکارهای مجازی، در این مراسم از شناسایی بیش از ۲۵۰ پلتفرم فعال در بازار آنلاین طلا و ثبت بیش از ۳۰۰ درخواست مجوز خبر داد.
او البته تعدد پلتفرمها را به خودی خود مشکل نمیداند و معتقد است مسئله اصلی، نبود یک سامانه نظارت برخط و مؤثر است.
به گفته الفتنسب، بخش خصوصی پیشتر برای طراحی چنین سامانهای اعلام آمادگی کرده و حتی نمونهای را نیز طراحی و رونمایی کرده بود، اما مسئولیت اجرای آن به حاکمیت واگذار شد؛ موضوعی که به گفته او حدود ۱۷ تا ۱۸ ماه است در حال پیگیری است.
از منظر حکمرانی دیجیتال، این بخش شاید مهمتر از خود رونمایی برند باشد. بازاری با صدها متقاضی فعالیت و بیش از ۲۵۰ پلتفرم، بدون ابزار نظارت مستمر، عملاً بخش مهمی از مدیریت ریسک را به واکنش پس از وقوع مشکل موکول میکند.
داریک: تنظیمگری نباید از فناوری عقب بماند
عبدالرضا عسگرخانی، مدیرعامل داریک، در این پنل از فاصله میان سرعت تحول فناوری و سرعت تغییر ساختارهای تنظیمگری بهعنوان یکی از مشکلات اصلی این بازار یاد کرد.
از نگاه او، مسئله فقط محدودیت فعالیت کسبوکارها نیست؛ بلکه تعدد الزامات و پروتکلهایی که از سوی نهادهای مختلف تعیین میشود، هزینه قابل توجهی به پلتفرمها تحمیل میکند. هر تغییر در چارچوب یا استاندارد، کسبوکار را مجبور میکند بخشی از زیرساخت خود را دوباره با مقررات تطبیق دهد.
این دیدگاه با مطالبه نمایندگان صنفی یک نقطه مشترک دارد: بازار طلای آنلاین به یک چارچوب روشن و قابل پیشبینی نیاز دارد.
تفاوت در این است که فعالان کسبوکار بیشتر بر ثبات مقررات و امکان توسعه خدمات تأکید دارند، در حالی که نمایندگان صنفی و بانکی بر کنترل ریسک، شفافیت دارایی و حفاظت از سرمایه کاربران تأکید میکنند.
به نظر میرسد آینده این بازار به توانایی تنظیمگر برای ایجاد تعادل میان این دو مطالبه بستگی دارد.
داریک از فروش طلا به مدیریت دارایی میرود
رونمایی از هویت جدید، در واقع بخشی از برنامه گستردهتر داریک برای تغییر جایگاه خود در بازار است.
بر اساس توضیحات ارائهشده در مراسم، فعالیت این مجموعه از سال ۱۳۸۹ در حوزه طراحی و ساخت زیورآلات آغاز شده و در سال ۱۴۰۲ با راهاندازی پلتفرم آنلاین وارد مرحله جدیدی شده است.
اکنون داریک میگوید قصد دارد از یک پلتفرم آنلاین به یک اکوسیستم هوشمند و یکپارچه تبدیل شود؛ اکوسیستمی که علاوه بر خرید و نگهداری فلزات گرانبها، خدمات مرتبط با مدیریت ثروت، محصولات مالی و توسعه کسبوکارهای جدید را نیز دربر خواهد گرفت.
در این میان، مفهوم «انبار هوشمند» محور اصلی روایت تازه برند است؛ روایتی که بر اساس آن طلا و نقره صرفاً داراییهایی برای نگهداری در خانه یا گاوصندوق نیستند، بلکه میتوانند در یک زیرساخت دیجیتال مدیریت شوند و در چارچوب خدمات گستردهتر مدیریت دارایی قرار گیرند.
تغییر برند، آسانتر از تغییر اعتماد است
رونمایی از لوگو، رنگ و تایپوگرافی جدید برای هر برند نقطه عطف مهمی محسوب میشود، اما در مورد داریک، موفقیت استراتژی جدید بیش از آنکه به هویت بصری وابسته باشد، به مسئله اعتماد وابسته است.
بازار آنلاین طلا با بازار معمولی تجارت الکترونیکی تفاوت دارد. در اینجا کاربر تنها یک کالا سفارش نمیدهد؛ او داراییای با ارزش مالی بالا را در اختیار یک سازوکار دیجیتال قرار میدهد. بنابراین پرسشهایی مانند اینکه طلا واقعاً کجاست، چه نهادی بر آن نظارت دارد، در صورت بروز مشکل چه کسی پاسخگوست و آیا امکان تحویل فیزیکی دارایی وجود دارد، بخشی از تجربه کاربر هستند.
از همین منظر، سخنان مطرحشده در مراسم داریک را میتوان نشانهای از ورود بازار طلای آنلاین به مرحلهای جدید دانست؛ مرحلهای که در آن تعداد کاربران و پلتفرمها بهتنهایی معیار بلوغ نیستند.
سامانه نظارت برخط، رتبهبندی پلتفرمها، تعیین متولی مشخص، شفافیت پشتوانه معاملات و مسئولیتپذیری در قبال دارایی کاربران، اکنون به همان اندازه توسعه محصول اهمیت دارند.
داریک با هویت بصری جدید تلاش دارد خود را برای مرحله بعدی توسعه آماده کند؛ اما اینکه این برند و سایر بازیگران بازار بتوانند از «پلتفرم خرید طلا» به «اکوسیستم مدیریت دارایی» برسند، در نهایت نه با تغییر لوگو، بلکه با میزان اعتماد کاربران و کیفیت زیرساختهای نظارتی سنجیده خواهد شد.
