معاون علمی، رئیسجمهور با تأکید بر اینکه رویداد «مانوین» باید بهعنوان نمادی از امید، سرزندگی و ایران آینده برگزار شود، گفت: رویکرد معاونت علمی در مسیر حکمرانی نوین علم و فناوری، حرکت از حمایتهای نقطهای به حمایتهای زنجیرهای صنایع خلاق و تداوم این حمایتها پس از رویداد است.
افشین، در این نشست با اشاره به ماهیت ملی و بینبخشی مانوین اظهار کرد: مانوین یک برنامه ملی و بینبخشی است که با مشارکت دستگاههای مختلف دولت در حال اجراست و دبیرخانه آن در معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان ریاست جمهوری فعالیت میکند.
رییس بنیاد ملی نخبگان، «مانوین» را نمادی از امید، سرزندگی و خلاقیت ایران و تصویری از ایران آینده دانست و افزود: در شرایط سخت کنونی، اینکه دستگاههای مختلف در کنار یکدیگر قرار گرفتهاند تا چنین تصویری از ظرفیتهای خلاق کشور ارائه کنند، اهمیت زیادی دارد؛ بنابراین انتظار داریم این برنامه در بالاترین سطح کیفی و اجرایی برگزار شود.
معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان رئیسجمهور با تأکید بر ضرورت نگاه بلندمدت به صنایع خلاق ادامه داد: در حوزه صنایع خلاق و حوزههای وابسته به آن، نیازمند سرمایهگذاری بلندمدت هستیم. مدلهای حمایتی که ممکن است برای صنایع بزرگ جذاب باشند، لزوماً پاسخگوی نیاز صنایع خلاق نیستند و این حوزه برای چندین سال به حمایتهای ویژه، پایدار و جذاب نیاز دارد.
افشین با اشاره به تغییر رویکرد معاونت علمی در دو دهه فعالیت این معاونت گفت: مانوین نخستین رویدادی است که پس از تغییر پارادایم حکمرانی علم، فناوری و نوآوری در معاونت علمی، بر مبنای ریلگذاری جدید برگزار میشود. بر همین اساس، این رویداد نباید صرفاً یک نمایشگاه تلقی شود، بلکه باید بخشی از یک اکوسیستم بزرگتر و در قالب یک برنامه و جشنواره ملی تعریف شود.
وی تصریح کرد: از همه دستگاهها و نهادهایی که در این رویداد مشارکت میکنند انتظار داریم متناسب با این تحول پارادایمی، برنامههای مصداقی، روشن و مشخص ارائه کنند تا مشخص باشد هر دستگاه در زیستبوم صنایع خلاق، چه نقشی بر عهده دارد و چگونه میتواند در مسیر جدید مشارکت کند.
معاون علمی رئیسجمهور با اشاره به ضرورت شکلگیری زنجیره حمایت از ایده تا ثروت گفت: معاونت علمی در ادامه این تغییر رویکرد، تلاش دارد مجموعه ابزارهای موجود در زیستبوم، از صندوقهای پژوهش و فناوری و شرکتهای سرمایهگذاری گرفته تا سایر نهادها و ابزارهای حمایتی را در یک زنجیره منسجم قرار دهد تا مصداق عملی این پارادایم جدید در رویداد مانوین نیز مشخص شود.
افشین افزود: انتظار ما این است که خروجی رویداد مانوین از ایده تا ثروت تعریف شود و در این مسیر، سرمایهگذاری قابل توجهی شکل بگیرد. هدف این نیست که صرفاً ایدهها یا محصولات در یک نمایشگاه عرضه شوند، بلکه باید سازوکاری برای ادامه مسیر آنها، جذب سرمایه، توسعه و تبدیل ظرفیتهای خلاق به ارزش اقتصادی ایجاد شود.
وی با اشاره به مشارکت شرکتها از تمام استانها در رویداد مانوین گفت: در فرآیند ارزیابی، تلاش میشود هر ۳۱ استان کشور نماینده داشته باشند تا ظرفیتها و توانمندی تمام استانها در این رویداد ملی به نمایش دربیاید.
معاون علمی رئیسجمهور خاطرنشان کرد: یکی از معیارهای مورد تأکید در ارزیابی این است که هیچ شاخهای از صنایع خلاق حذف نشود و هر شاخه در مقایسه با شاخههای مشابه خود ارزیابی شود. همچنین حضور نمایندگان استانهای مختلف در این برنامه ملی مورد توجه قرار گرفته است تا مانوین بتواند تصویری واقعیتر از ظرفیتهای خلاق سراسر کشور ارائه کند.
افشین، درباره همکاری با استان اصفهان برای برگزاری این رویداد نیز گفت: برگزاری مانوین با هماهنگی کامل با استان اصفهان دنبال خواهد شد و تلاش میکنیم این برنامه با شکوه و در سطح مطلوب برگزار شود. در خصوص برنامههای جانبی استان اصفهان نیز اگر برنامه مشخصی تدوین شود، معاونت علمی آمادگی دارد حمایتهای لازم را در چارچوب توافقات و وظایف خود انجام دهد.
وی در ادامه به حمایتهای دولت چهاردهم از صنایع دستی و صنایع خلاق اشاره کرد و گفت: در دولت چهاردهم توجه ویژهای به صنایع دستی و صنایع خلاق شده است. افزایش منابع اختصاصیافته به این حوزهها تا حدود دو برابر سال قبل، با پیگیری و اهتمام وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، دنبال شده است.
معاون علمی رئیسجمهور افزود: در فرآیند بودجهریزی کشور، حوزههایی مانند تأمین کالاهای اساسی و برخی الزامات قانونی معمولاً در اولویت قرار میگیرند، اما دولت چهاردهم اهتمام ویژهای داشته است تا حوزههایی که با دانش، فناوری، نوآوری و خلاقیت ارتباط دارند نیز از حمایت ویژه برخوردار شوند.
افشین، ضمن قدردانی از وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی و سایر دستگاههای همراه در توسعه صنایع خلاق، اظهار کرد: افزایش منابع این حوزه در شرایط فعلی و گرفتن مصوبه برای حمایت از صنایع خلاق و صنایع دستی کار سادهای نیست. دکتر صالحی امیری با جدیت این موضوعات را در کمیسیون اقتصادی پیگیری کرده و برای تقویت منابع این بخش تلاش کرده است.
وی با تأکید بر ضرورت نقشآفرینی واقعی دستگاههای دولتی در مانوین گفت: انتظار داریم هر دستگاه و بخش دولتی، برنامه مشخص خود را ارائه کند تا دبیرخانه بتواند آن را در چارچوب رویداد اجرا کند. به بیان دیگر، دستگاهها باید متناسب با وظایف و ظرفیتهای خود، برنامههای مشخصی داشته باشند و صرفاً به حضور نمادین در رویداد اکتفا نکنند.
رییس بنیاد ملی نخبگان ادامه داد: اگر در هر معاونت یا حوزهای ایدهای مطرح شده است، باید مسیر آن از مرحله ایده تا اجرا در چارچوب پارادایم جدید تعریف شود و امکانات و ابزارهای لازم برای تحقق آن نیز پیشبینی شود. هدف این است که ایدهها به نتیجه عملی و اقتصادی برسند.
افشین، با تشریح تفاوت رویکرد جدید معاونت علمی با حمایتهای سنتی گفت: در پارادایم جدید، به دنبال حمایت نقطهای نیستیم، بلکه حمایت زنجیرهای را دنبال میکنیم. حمایت باید بهگونهای طراحی شود که حلقههای مختلف زنجیره در کنار یکدیگر قرار بگیرند و پس از پایان مانوین نیز ادامه پیدا کنند.
وی افزود: نمیخواهیم مانوین صرفاً یک نمایشگاه، برنامه یا جشنواره باشد که برگزار شود و پایان یابد و همه چیز تا سال آینده متوقف شود. باید زنجیرهای ایجاد کنیم که ادامه داشته باشد و بتواند ظرفیتهای ایجادشده در رویداد را پس از پایان آن نیز به سمت توسعه، سرمایهگذاری و بازار هدایت کند.
معاون علمی رئیسجمهور با اشاره به ضرورت حضور کارشناسان و افراد دارای نقش اجرایی در جلسات سیاستگذاری گفت: در جلسات و فرآیندهای تصمیمگیری لازم است افرادی حضور داشته باشند که مستقیماً با اجرای ایدهها و برنامهها در ارتباط هستند. ممکن است در سطح مدیران ارشد امکان حضور دائمی وجود نداشته باشد، اما باید کارشناسان و افرادی که مسئول اجرای ایدهها هستند در فرآیند تصمیمگیری حضور داشته باشند.
افشین همچنین از برگزاری نشستی در معاونت علمی برای تبیین رویکرد جدید حکمرانی علم، فناوری و نوآوری خبر داد و گفت: قصد دارم این برنامه و رویکرد جدید را برای مجموعههای مرتبط ارائه کنم تا روشن شود دنیا به چه سمتی حرکت کرده و چرا تغییر پارادایم در حوزه خلاقیت، نوآوری و دانشگاه ضروری است.
وی تأکید کرد: اگر در حوزههای خلاقیت، نوآوری و دانشگاه تغییر پارادایم نداشته باشیم، با سرعت زیادی از کشورهای دیگر عقب خواهیم افتاد. بنابراین باید مسیر و ریلگذاری جدیدی برای حکمرانی این حوزهها ایجاد شود و رویدادهایی مانند مانوین نیز در همین چارچوب تعریف و اجرا شوند.
معاون علمی رئیسجمهور، در پایان با اشاره به برگزاری سومین نشست شورای سیاستگذاری مانوین گفت: سومین و آخرین نشست شورای سیاستگذاری نیز با میزبانی معاونت توسعه روستایی برگزار خواهد شد و این جلسه نزدیک به زمان برگزاری رویداد تشکیل میشود تا اقدامات راهبردی و تصمیمات نهایی مربوط به اجرای برنامه مشخص شود.
سیدرضا صالحیامیری، وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، در دومین نشست شورای سیاستگذاری «رویداد صنایع خلاق مانوین»، با اشاره به نوظهور بودن ادبیات صنایع خلاق در جهان و کشورمان، اظهار کرد: صنایع خلاق حوزهای جدید است که طی دو دهه اخیر در جهان بهصورت جدی مورد توجه قرار گرفته است و ایران در مجموع هنوز جایگاه مناسبی در تراز جهانی این حوزه ندارد. همین مسئله یک رسالت جدی ایجاد میکند تا با تلاش بیشتر و کار جمعی، جایگاه کشور را ارتقا دهیم.
وی با تأکید بر ضرورت شکلگیری اجماع میان دستگاههای متولی صنایع خلاق افزود: در این حوزه، معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان ریاست جمهوری محور اصلی است و همه دستگاهها باید در چارچوب یک کار جمعی و هماهنگ حرکت کنند. در یک کار جمعی باید یک نهاد مسئولیت اصلی را بر عهده داشته باشد و سایر دستگاهها نیز با همدلی و همکاری از آن حمایت کنند.
ضرورت برنامهریزی و حمایت بلندمدت و پایدار در صنایع خلاق
وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی با هشدار نسبت به تبدیل اهداف بلندمدت صنایع خلاق به برنامههای کوتاهمدت و با تاکید بر ضرورت پرهیز از این امر گفت: بهشدت باید از شتابزدگی پرهیز کنیم. یکی از آسیبهای جدی این است که دغدغههای بلندمدت را به دغدغههای کوتاهمدت و روزمره تبدیل کنیم. صنایع خلاق نیازمند یک فرآیند طبیعی رشد است و نمیتوان انتظار داشت با کاشت امروز، فردا به برداشت برسیم.
صالحیامیری ادامه داد: امروز در مرحله کاشت صنایع خلاق قرار داریم. این کاشت باید تقویت شود، به نهال تبدیل شود، رشد کند و در نهایت به مرحله برداشت برسد. بنابراین باید بپذیریم که این فرآیند زمانبر است و دستکم یک دهه باید روی صنایع خلاق سرمایهگذاری و برنامهریزی کنیم.
وی کادرسازی را یکی از الزامات اساسی توسعه صنایع خلاق دانست و گفت: صنایع خلاق در مرحلهای قرار دارد که به کادرسازی نیازمند است. نسل جدید جوانان و دانشجویان کشور از ظرفیت خلاقیت بالایی برخوردارند، اما این خلاقیت باید سازماندهی و در مسیر اهداف کشور هدایت و حمایت شود.
وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی با تأکید بر ضرورت تعیین افقهای بلندمدت افزود: باید حداقل افق یک دهه آینده صنایع خلاق مشخص شود و در کنار آن، اهداف، الزامات، سازوکارها، منابع انسانی و بودجه مورد نیاز نیز تعیین شود. اگر این موارد مشخص نباشد، دستگاهها در زمینی بازی میکنند که وظایف و نقشهای آنها بهصورت روشن تعریف نشده است.
صالحیامیری، از دستگاههای عضو شورای سیاستگذاری خواست برنامههای خود را در اختیار معاونت علمی قرار دهند و اظهار کرد: انتظار داریم هر دستگاه برنامه مشخص خود را ارائه کند تا معاونت علمی بتواند این برنامهها را جمعبندی و هماهنگ کند. همچنین لازم است این برنامهها با تغییر مدیران، دستخوش تغییر نشوند و بهعنوان برنامههای پایدار و بلندمدت دنبال شوند.
«اصفهان» پایلوت شهرکهای صنایع خلاق
وی «ایجاد شهرکهای صنایع خلاق» را یکی از پیشنیازهای انتقال این حوزه از مرحله ایده و آموزش به عرصه تولید عنوان کرد و گفت: ایده ایجاد شهرک صنایع خلاق در اصفهان و اجرای آن بهعنوان یک پایلوت و سپس توسعه این الگو در استانهای سراسر کشور، یک ضرورت است. باید صنایع خلاق را به عرصه عملیات، اجرا و تولید ببریم و ایجاد شهرکهای تخصصی میتواند یکی از زیرساختهای تحقق این هدف باشد.
وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی با اشاره به ظرفیت استان اصفهان برای اجرای نخستین شهرک صنایع خلاق افزود: انتظار دارم مسئولان استان اصفهان با جدیت این موضوع را دنبال کنند و نخستین شهرک صنایع خلاق در این استان فعال شود. پس از آن نیز لازم است سایر استانداران با این ظرفیت آشنا شوند و ایجاد شهرکهای صنایع خلاق در سراسر کشور در دستور کار قرار گیرد.
صالحیامیری، تقویت نظام آموزش را گام ضروری دیگر در توسعه صنایع خلاق دانست و اظهار کرد: باید مشخص شود چه کسانی قرار است در حوزه صنایع خلاق فعالیت کنند و چه آموزشهایی باید ببینند. این آموزشها باید کاربردی و متناسب با نیازهای واقعی این صنعت باشد و برای ورود نیروهای انسانی دستگاهها و جوانان به حوزه صنایع خلاق، دورههای آموزشی مشخص طراحی شود.
وی افزود: در وزارت میراث فرهنگی نیز باید مشخص شود نیروهای فعال در سه حوزه میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی برای ورود به عرصه صنایع خلاق به چه آموزشها و مهارتهایی نیاز دارند. طراحی و تبیین این آموزشهای کاربردی نیز میتواند با نقشآفرینی معاونت علمی و مشارکت دستگاههای مختلف دنبال شود.
وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، تأمین مالی را از دیگر الزامات توسعه صنایع خلاق دانست و گفت: صنایع خلاق در مرحلهای قرار دارد که به حمایت جدی نیازمند است. تسهیلات این حوزه باید کمبهره باشد و منابع مورد نیاز آن در برنامه و بودجه دولت و مجلس پیشبینی شود تا مشخص باشد دولت چه میزان منابع حمایتی و تسهیلاتی برای توسعه صنایع خلاق اختصاص خواهد داد.
صالحیامیری تأکید کرد: ایجاد شهرکهای صنایع خلاق بدون حمایتهای زیرساختی امکانپذیر نیست. این شهرکها برای توسعه فعالیتهای خود به آب، برق، گاز، ارتباطات، تسهیلات، وام و در برخی موارد حمایتهای بلاعوض نیاز دارند. بنابراین باید سازوکار تأمین این منابع از ابتدا در سیاستگذاریهای مربوط به صنایع خلاق دیده شود.
وی همچنین بر ضرورت تقویت صندوق صنایع خلاق تأکید کرد و گفت: نهادهای سرمایهگذاری و تأمین مالی باید در صندوق صنایع خلاق سرمایهگذاری کنند. دولت، دستگاههای مسئول اشتغال، صندوق نوآوری و شکوفایی و سایر بانکها نیز باید ظرفیتهای مالی خود را برای تقویت این صندوق به کار بگیرند تا امکان حمایت از شرکتها و مؤسسات فعال در صنایع خلاق فراهم شود.
وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی تشکیل ستادهای صنایع خلاق در استانها را نیز ضروری دانست و افزود: در تمام استانها باید ستادهایی مشابه با حضور مدیران کل و نمایندگان دستگاههای مرتبط شکل بگیرد. این ستادها میتوانند هماهنگی میان دستگاهها را افزایش داده و روند اجرای برنامههای صنایع خلاق را در سطح استانها سرعت بخشند.
صالحیامیری با اشاره به تجربه اصفهان در این زمینه اظهار کرد: در اصفهان شورای سیاستگذاری صنایع خلاق با ریاست استاندار و عضویت دستگاههای مرتبط شکل گرفته است و دبیر آن نیز با هماهنگی استاندار تعیین میشود. این الگو میتواند به تحقق سریعتر اهداف صنایع خلاق در استان کمک کند.
وی در بخش دیگری از سخنان خود، تعیین مرزهای مفهومی و اجرایی صنایع خلاق را یکی از مسائل مهم این حوزه دانست و گفت: یکی از دغدغههای امروز، مشخص نبودن مرز میان صنایع فرهنگی و صنایع خلاق است. تا چند سال پیش در دانشگاهها بیشتر از ادبیات صنایع فرهنگی استفاده میشد و سپس مفهوم صنایع خلاق وارد این ادبیات شد؛ اما هنوز مرز صنایع خلاق با صنایع دستی، صنایع دستی سنتی و سایر حوزههای مرتبط بهصورت دقیق تعریف نشده است.
وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی افزود: باید مشخص شود مرز صنایع دستی سنتی با صنایع دستی خلاق کجاست. همه فعالیتهای صنایع دستی را نمیتوان الزاماً صنایع خلاق دانست. در برخی موارد، یک محصول سنتی با اضافه شدن نوآوری و خلاقیت میتواند به محصولی متفاوت و دارای ظرفیت حضور در بازارهای جهانی تبدیل شود.
صالحیامیری با اشاره به نمونههایی از فعالیتهای خلاق در صنایع دستی اظهار کرد: ظرفیتهای فراوانی در کشور وجود دارد که در آنها یک هنر یا صنعت سنتی با ایدهای جدید ترکیب شده و محصولی با قابلیت عرضه در بازارهای بینالمللی شکل گرفته است. باید این مرزها و معیارها بهصورت دقیق تعریف شوند تا دستگاهها و فعالان بدانند چه حوزهای در چارچوب صنایع خلاق قرار میگیرد.
صالحیامیری با اشاره به نمونههایی از فعالیتهای خلاق در صنایع دستی اظهار کرد: ظرفیتهای فراوانی در کشور وجود دارد که در آنها یک هنر یا صنعت سنتی با ایدهای جدید ترکیب شده و محصولی با قابلیت عرضه در بازارهای بینالمللی شکل گرفته است. باید این مرزها و معیارها بهصورت دقیق تعریف شوند تا دستگاهها و فعالان بدانند چه حوزهای در چارچوب صنایع خلاق قرار میگیرد.
وی همچنین بر ضرورت تعیین نسبت صنایع خلاق با فناوریهای نوین تأکید کرد و گفت: مرز صنایع خلاق با حوزههایی مانند هوش مصنوعی، بازی، انیمیشن و فناوریهای خلاق نیز باید مشخص شود. برای مثال، صنعت بازی ظرفیت بسیار بزرگی در حوزه صنایع خلاق دارد و انیمیشن نیز از مهمترین حوزههای این صنعت محسوب میشود و میتواند بازارهای جهانی قابل توجهی ایجاد کند.
وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی ادامه داد: فناوریهای خلاق نیز باید در این چارچوب مورد توجه قرار گیرند. امروز فناوریهایی مانند تولید سهبعدی و سایر فناوریهای نوین میتوانند در خلق آثار و محصولات جدید نقش داشته باشند و لازم است جایگاه آنها در زیستبوم صنایع خلاق کشور مشخص شود.
صالحیامیری با اشاره به ظرفیت ایران برای ثبت و حفاظت از محصولات و آثار خلاق در سطح بینالمللی اظهار کرد: میتوان بخشی از صنایع خلاق کشور را در یونسکو ثبت کرد و ضمن حفاظت از مالکیت معنوی این آثار، برای آنها ارزش افزوده اقتصادی ایجاد کرد. این مسئله نیازمند شناسایی دقیق ظرفیتها، ثبت آثار و ایجاد سازوکارهای حقوقی و اقتصادی مناسب است.
وی با تأکید بر اینکه ظرفیتهای خلاق کشور محدود نیست، گفت: ایدهها و ظرفیتهای خلاق کم نیستند، اما سازماندهی آنها نیازمند پرهیز از شتابزدگی، کار دقیق و منظم و انتخاب زمان مناسب است. نباید صرفاً به دنبال کارهای حجمی و ارائه آمار باشیم؛ بلکه باید کیفیت، استمرار و اثربخشی را در اولویت قرار دهیم.
وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی افزود: اگر با چنین نگاهی حرکت کنیم، میتوان امیدوار بود که صنایع خلاق ایران در یک دهه آینده به یکی از قدرتهای مهم صنایع خلاق در جهان تبدیل شود. این هدف دستیافتنی است، اما مشروط به اینکه فرآیند رشد طبیعی صنایع خلاق را بپذیریم و از اقدامات عجولانه و کوتاهمدت پرهیز کنیم.
صالحیامیری در ادامه با قدردانی از معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان رئیسجمهور گفت: تصویر معاونت علمی و شخص حسین افشین در دولت، تصویری مثبت و حمایتی است و هر طرح و پروژهای که از سوی معاونت علمی با برنامه و چارچوب مشخص به دولت ارائه شود، از همراهی دولت برخوردار خواهد شد. این یک فرصت مهم برای همه دستگاههاست تا از ظرفیت موجود برای پیشبرد صنایع خلاق استفاده کنند.
وی در پایان از معاونت علمی خواست مرز وظایف و مسئولیت دستگاههای مختلف را بهصورت دقیق مشخص کند و گفت: لازم است وظایف و مرزهای هر دستگاه مشخص باشد تا از موازیکاری و تداخل جلوگیری شود. موفقیت صنایع خلاق در گرو همگرایی، انسجام، تقسیم کار روشن و حرکت هماهنگ همه دستگاهها در یک مسیر مشترک است.
