بازار تلفن همراه کشور در هفتههای اخیر با نشانههایی از اختلال در زنجیره تأمین و نوسانات قیمتی همراه بوده است. در حالی که افزایش ۳۰ تا ۴۰ درصدی قیمتها در ابتدای سال توجه فعالان بازار را جلب کرده، حالا نگرانیها درباره تداوم این روند و احتمال بروز شوک جدید قیمتی افزایش یافته است.
در همین راستا، آی سی تی نیوز برای بررسی دقیقتر شرایط، با محمدرضا عالیان فعال با سابقه بازار و دبیر کنگره موبایل ایران به گفتوگو نشستیم.
بررسیها نشان میدهد زنجیره تأمین کالای وارداتی موبایل طی هفتههای گذشته با اختلالات جدی مواجه شده است.محمدرضا عالیان با اشاره به شرایط موجود ، در این رابطه میگوید: زنجیره تأمین کالای وارداتی موبایل طی ۶ هفته گذشته با اختلالات جدی روبهرو بوده است. بهطوریکه بهجز کالاهای وارد شده در گمرکات، عملاً کالای دیگری با مبدأ کشورهای حاشیه خلیج فارس از گمرکات کشور ترخیص نشده است.
به گفته وی، موجودی فعلی بازار نیز تصویر روشنی از این اختلال ارائه میدهد موجودی کالای قابل مشاهده در بازار عمدتاً شامل کالاهایی است که تا پیش از شروع حمله دشمن در اسفند ۱۴۰۴ ثبت سفارش و وارد کشور شده است.
در چنین شرایطی، افزایش قابل توجه قیمتها در ابتدای سال نیز دور از انتظار نبوده است. این فعال بازار در توضیح این روند تأکید میکند: نکته قابل تأمل، افزایش ۳۰ تا ۴۰ درصدی قیمت تلفن همراه در بازار ابتدای سال است. اگرچه پس از شروع آتشبس این روند افزایشی کمی فروکش کرده، اما میزان افزایش قیمت چندان هم دور از انتظار نبوده است.
او معتقد است این افزایش قیمت، پیشخور شدن انتظارات بازار بوده است: بازار تلفن همراه کشور در واقع به نوعی افزایش قیمت انتظاری را که شامل دو فاکتور کمبود زودهنگام موجودی بازار و افزایش دو برابری مبلغ تعرفه واردات سال ۱۴۰۵ بوده، پیشخور کرده است.
با این حال، آینده بازار به نحوه توزیع کالا در زنجیره تأمین وابسته است. عالیان در این باره هشدار میدهد:
به این ترتیب عملاً انتظار افزایش قیمت، بیش از آنچه در روزهای ابتدایی سال شاهد بودیم، وجود نخواهد داشت. اما این سناریو تا زمانی اعتبار دارد که روند توزیع کالای ذخیره در کشور بین لایههای مختلف، آهسته و سینوسی باشد.
وی در ادامه به یک سناریوی پرریسک اشاره میکند: در صورتی که موجودی لایهها، بهویژه لایه نخست یعنی واردکنندگان، با کاهش جدی مواجه شود و کالا با همان روال دوران فراوانی به لایههای زیرین زنجیره تأمین وارد شود، آنگاه با افزایش قیمت افسارگسیخته و غیرقابل کنترل در بازار تلفن همراه روبهرو خواهیم شد.
او تأکید میکند که شرایط واردات نیز به این نگرانیها دامن زده است: آنطور که پیداست تا فصل دوم سال، خبری از ثبت سفارش کالاهای وارداتی غیرضروری نخواهد بود و همین احتمال کافی است تا بازار دچار شوک قیمتی جدی شود.
در چنین فضایی، نقش واردکنندگان در مدیریت بازار پررنگتر از همیشه است. دبیر کنگره موبایل با اشاره به این موضوع میگوید: این انتظار میرود که شرکتهای واردکننده با درایتی بیشتر و بهصورت هوشمند اقدام به توزیع کالاهای موجود خود کنند.
این فعال بازار در کنار چالشهای فعلی ، معتقد است نشانههایی از تغییرات ساختاری در زنجیره تأمین نیز به گوش میرسد. عالیان با توجه به این نکته میگوید: شنیدهها حاکی از آن است که طی ماههای پیش رو شاهد پالایش جدی در زنجیره تأمین تلفن همراه کشور باشیم. ایجاد سازوکارهای بررسی و نظارت در تمام حلقههای زنجیره تأمین پس از جنگ تحمیلی دوم، دور از انتظار نخواهد بود.
به گفته وی، این نظارتها تمامی حلقهها را دربر خواهد گرفت: نظارت از لایه تأمینکنندگان در کشور مبدأ تا لجستیک و در نهایت لایه واردات، از اقداماتی است که سازوکار آن در حال بررسی و تدوین است.
او در نهایت به تغییر نگاه حاکمیتی اشاره میکند، و میگوید: این باور که تلفن همراه کالایی استراتژیک است و علاوه بر نیاز جدی جامعه به آن، به همان میزان هم میتواند نفوذپذیری ایجاد کند، باعث تغییر رویکرد حاکمیت از آزادانگاری و باز گذاشتن ورود افراد مختلف بدون هیچ نظارت جدی به عرصه تأمین این کالای استراتژیک شده است.
