http://www.ictnews.ir/
http://ictnews.ir
سه شنبه 23 خرداد 1396
نقش فناوري اطلاعات و ارتباطات در رشد اقتصادي
نقش فناوري اطلاعات و ارتباطات در رشد اقتصادي

در اين مقاله با ارایه شواهد و قراین موجود در جهان و با استناد به آمار و ارقام در سال‌هاي اخير سعي مي‌شود تاثير فناوري اطلاعات و ارتباطات(TCI) در رشد اقتصادي نشان داده شود. براي اين منظور از دو تحقيق ارزشمند که يکي توسط گيانگ و همکاران در بانک جهاني و ديگري توسط خوانگ در دانشگاه هاروارد انجام شده کمک بسياري گرفته‌ مي‌شود. در اين مقاله ابعاد مختلف تاثير فناوري اطلاعات و ارتباطات بر رشد اقتصادي ارایه شده و سعي مي‌شود چگونگي اين تاثيرات و روند آتي آنها ذکر شود.

بخش اول
يحيي پزشکي
yahya.pezeshki@gmail.com
سودابه دباغ رضايي
srezaee@gmail.com
چکيده
در اين مقاله با ارایه شواهد و قراین موجود در جهان و با استناد به آمار و ارقام در سال‌هاي اخير سعي مي‌شود تاثير فناوري اطلاعات و ارتباطات(TCI)  در رشد اقتصادي نشان داده شود. براي اين منظور از دو تحقيق ارزشمند که يکي توسط گيانگ و همکاران در بانک جهاني و ديگري توسط خوانگ در دانشگاه هاروارد انجام شده کمک بسياري گرفته‌ مي‌شود. در اين مقاله ابعاد مختلف تاثير فناوري اطلاعات و ارتباطات بر رشد اقتصادي ارایه شده و سعي مي‌شود چگونگي اين تاثيرات و روند آتي آنها ذکر شود.
مقدمه
فناوري اطلاعات و ارتباطات به‌عنوان يک فناوري جديد در دهه 90 وارد بازار شد و به‌سرعت توسعه يافت. اين فناوري به‌دليل عمومي بودن آن با ساير فناوري‌ها تفاوت اساسي دارد، به اين معني که تنها در حوزه فعاليت خود تاثيرگذار نيست، بلکه در کل فعاليت‌هاي اقتصادي و غيراقتصادي تاثير بسزایي در تسهيل انجام امور و بالا بردن بهره‌وري و کارایي دارد. طي دهه 90 داستان‌ها و روايت‌هاي بسياري درباره انقلاب فناوري اطلاعات و ارتباطات مطرح‌ شد، ولي پرسش مهم اين است که آيا پس از سپري شدن حدود 15 سال از شکوفایي و رونق فناوري اطلاعات و ارتباطات، اين فناوري توانسته است اين ادعاها را به‌اثبات رساند؟ تا چه ميزان اين فناوري به رشد اقتصادي کشورها و جهان طي اين مدت کمک کرده ‌است؟ صاحب‌نظران و کارشناسان در سطح جهان نظرات متفاوتي را ابراز مي‌کنند، ولي بهترين نظر را بايد از زبان آمار و ارقام واقعي شنيد که واقعيت را بيان مي‌کنند. در اين مقاله ابتدا به مطالب مهم دو مطالعه معتبر جهاني با عناوين «تاثير فناوري اطلاعات و ارتباطات در رشد اقتصادي» توسط «گيانک» و همکاران در بانک جهاني و «فناوري اطلاعات و ارتباطات و رشد اقتصاد جهاني؛ کمک‌ها، تاثيرات و ملاحظات سياست‌گذاري» توسط «وو مين خوانگ» با عنوان پايان‌نامه دکترا در دانشکده اقتصاد دانشگاه هاروارد پرداخته مي‌شود. سپس به وضعيت ذي‌نفعان از فناوري اطلاعات و ارتباطات اشاره مي‌شود. در ادامه، وضعيت فعلي و آتي نيروي انساني با توجه به تاثيرات فناوري اطلاعات و ارتباطات مورد توجه قرار مي‌گيرد. در پايان، به عوامل تاثيرگذار و نقش اين فناوري در رشد اقتصادي اشاره مي‌شود.
مطالعه «گيانگ» و همکاران در بانک جهاني
طي دهه گذشته، توسعه فناوري اطلاعات و ارتباطات در گستره جهاني شتاب قابل توجهي داشته ‌است، توسعه فزاينده اقتصاد جهاني نيز به اين امر دامن زده ‌است. پيشرفت‌هاي فناوري، رقابت بيشتر، و کم کردن محدوديت‌هاي تجاري باعث کاهش قيمت کالاها و خدمات فناوري اطلاعات و ارتباطات شده ‌است که اين امر به‌نوبه خود انگيزه‌اي قوي براي جايگزيني ساير اشکال سرمايه و نيروي کار با تجهيزات فناوري اطلاعات و ارتباطات به‌وجود آورده‌‌ است. بنابراين، سرمايه‌گذاري در اين فناوري در کشورهاي توسعه‌يافته و در حال توسعه اساسا افزايش يافته ‌است. در حقيقت، هزينه‌هاي اين فناوري در کشورهاي درحال توسعه نسبت به ميانگين کشورهاي عضو سازمان همکاري و توسعه اقصادي (OECD) با سرعت مضاعف در خلال سال‌هاي 1993 تا 2001افزايش يافت.
افزايش توليد و استفاده از فناوري اطلاعات و ارتباطات به‌طور قابل ملاحظه‌اي به رشد اقتصادي کمک کرده ‌است. بر اساس افزايش سرمايه‌گذاري در اين فناوري در کشورهاي صنعتي در خلال سال‌هاي 1995 تا 2000، براساس مطالعات هکر و مورسينک در سال 2002، ميانگين افزايش در رشد بهره‌وري تمامي عوامل(TOTAL FACTOR PRODUCTIVITY=TFP)  را حدود يک‌سوم درصد در سال تخمين مي‌زنند. البته اين تغييرات در کشورهاي مختلف متفاوت بوده ‌است. در ايالات متحده، که هزينه‌هاي فناوري اطلاعات و ارتباطات در آن در اين دوره بيشتر از ميانگين بود، افزايش در رشد بهره‌وري تمامي عوامل حدود نيم درصد تخمين زده ‌شد. اگرچه ايالات متحده چشمگيرترين نمونه است، ولي ساير کشورها نيز از تاثير مثبت سرمايه‌گذاري‌هاي فناوري اطلاعات و ارتباطات در رشد اقتصادي بهره‌مند شدند. شواهد نشان مي‌دهد که توليد و گسترش اين فناوري بازگشت سرمايه بالایي را براي کشورهاي صنعتي و درحال توسعه داشته ‌است. براي نمونه، بازگشت سرمايه مالزي در سرمايه‌گذاري‌هاي فناوري اطلاعات و ارتباطات 8/44 درصد در سال 2003 بوده‌ است که حدود سه برابر بازگشت سرمايه‌گذاري‌هاي غير فناوري اطلاعات و ارتباطات است که مقدار آن 4/15 درصد است.
افزايش توليد فناوري اطلاعات و ارتباطات به توليد، اشتغال و درآمدهاي صادرات کمک مي‌کند، درحالي‌که استفاده از اين فناوري بهره‌وري، رقابت‌پذيري و رشد را افزايش مي‌دهد. فناوري اطلاعات و ارتباطات اين پتانسيل را دارد که دولت‌ها را کاراتر و مستعدتر براي تسهيم اطلاعات، همچنين شفاف‌تر و پاسخگوتر کند.
دولت‌ها براي متصل کردن جوامع روستایي دورافتاده و منزوي به مراکز شهري و همچنين فراهم کردن فرصت‌هاي اقتصادي براي جوامع محروم مي‌توانند از فناوري اطلاعات و ارتباطات استفاده کنند.
توجه اين نوشتار، تاثير فناوري اطلاعات و ارتباطات بر رشد اقتصادي به‌دليل تعميق سرمايه و افزايش بهره‌وري تمامی عوامل است. بخش دوم مقاله، به روش‌هاي مختلفي که اين فناوري در رشد بهره‌وري تاثير مي‌گذارد، مي‌پردازد. بخش سوم ميزان کمکي که فناوري اطلاعات و ارتباطات در کشورهاي مختلف به رشد مي‌کند و توزيع منافعي را که به‌دنبال دارد نشان مي‌دهد. بخش پنجم عوامل کليدي را که باعث افزايش يا مانع توسعه فناوري اطلاعات و ارتباطات مي‌شوند به‌طور خلاصه بيان مي‌کند و به چالش‌هایي که کشورهاي درحال توسعه در بيشينه کردن کمک اين فناوري به رشد با آن مواجه هستند اشاره مي‌کند.
در اين نوشتار ابتدا به تاثيرات اقتصادي فناوري اطلاعات و ارتباطات پرداخته مي‌شود، سپس شواهدي بين‌المللي در زمينه تاثير فناوري اطلاعات و ارتباطات در اقتصاد جهاني و منطقه‌اي ارایه مي‌شود. توزيع منافع حاصل از توسعه فناوري اطلاعات و ارتباطات از ديدگاه‌هاي مختلف ارزيابي مي‌شود. در نهايت، عوامل تاثيرگذار در نقش فناوري اطلاعات و ارتباطات در رشد اقتصادي ذکر مي‌شود.
تاثيرات اقتصادي فناوري اطلاعات و ارتباطات:
فناوري اطلاعات و ارتباطات از سه طريق مي‌تواند به رشد اقتصادي تاثير بگذارد (شکل1):
1‌‌. رشد بهره‌وري تمامی عوامل در بخش‌هاي توليدکننده فناوري اطلاعات و ارتباطات؛
2‌.  تعميق سرمايه (1)
‌3. رشد بهره‌وري تمامی عوامل از طريق سازماندهي مجدد و به‌کارگيري فناوري اطلاعات و ارتباطات.
يکي از جنبه‌هاي انقلاب فناوري اطلاعات و ارتباطات، رشد قابل توجه بهره‌وري تمامی عوامل در صنايع توليدکننده محصولات فناوري اطلاعات و ارتباطات است. اين رشد بي‌نظير ناشي از پيشرفت سريع فناوري در اين بخش از صنعت بوده است. از مهم‌ترين نمونه‌هاي رشد سريع فناوري در اين صنعت، رشد سريع قدرت محاسبه محصولات جديد فناوري اطلاعات و ارتباطات است. طبق قانون مور، قدرت محاسباتي ريزپردازنده‌ها هر 18 دو برابر مي‌شود (2). چنين سرعت بالایي در پيشرفت فناوري معادل رشد سريع بهره‌وري تمامی عوامل در بخش توليدکننده محصولات فناوري اطلاعات و ارتباطات است که به‌نوبه خود موجب رشد ميانگين بهره‌وري تمامی عوامل کل اقتصاد مي‌شود.
جنبه ديگري که فناوري اطلاعات و ارتباطات از آن طريق به رشد اقتصادي کمک مي‌کند، جذب سطح بالایي از سرمايه به بخش فناوري اطلاعات و ارتباطات است که باعث توليد محصولات جديد و افت قيمت محصولات فناوري اطلاعات و ارتباطات مي‌شود. افزايش سرمايه‌گذاري در بخش فناوري اطلاعات و ارتباطات موجب افزايش نسبت سرمايه به تعداد کارکنان در اين صنعت مي‌شود که به معني تعميق سرمايه در فناوري اطلاعات و ارتباطات است.
سومين جنبه از تاثير فناوري اطلاعات و ارتباطات در رشد اقتصادي، تاثيرات بلندمدت آن است که به‌‌رغم بلندمدت بودن، تاثيرات عميقي در پيشرفت و تحول جامعه دارد. پيشرفت‌هاي فناوري اطلاعات و ارتباطات پتانسيل بسيار بالایي در به‌هم ريختن و سازماندهي مجدد توليد و توزيع محصولات، خدمات و نحوه فعاليت‌هاي اجتماعي دارند. شايان توجه است که چنين دگرگوني‌هایي در امور و روال انجام کارهاي توليدي، خدماتي و اجتماعي را در گذشته با ظهور موتورهاي الکتريکي، تلفن و تلگراف تجربه کرده‌ايم، ولي به‌نظر مي‌رسد محصولات فناوري اطلاعات و ارتباطات اين‌بار تحولات عميق‌تري ايجاد خواهند کرد. اين تغييرات به تسهيل و تسريع انجام امور و افزايش کارایي و بهره‌وري اقتصادي بسيار کمک خواهند کرد.
شواهد موجود در سطح بين‌المللي
نتايج متفاوت در کشورها و مناطق مختلف، بر بحث‌هاي موجود در مورد ميزان تاثير فناوري اطلاعات و ارتباطات در رشد اقتصادي دامن زده است. براي مثال، آمريکا از سرمايه‌گذاري در فناوري اطلاعات و ارتباطات بسيار بهره‌ برده ‌‌است. در اروپا، نقش فناوري اطلاعات و ارتباطات رشد نامنظم و گاه‌به‌گاه داشته ‌است. در فاصله سال‌هاي 1995 تا 2000 از ميان 14 کشور اروپايي تنها در شش کشور افزايش تعميق سرمايه در فناوري اطلاعات و ارتباطات و رشد بهره‌وري تمامي عوامل ملاحظه شد.
شرق آسيا، بخش فناوري اطلاعات و ارتباطات به‌ويژه از لحاظ توليد محصولات فناوري اطلاعات و ارتباطات داراي اهميت بيشتري مي‌شود. امروزه 28 درصد از صادرات توليدي اين منطقه را کالاهاي فناوري اطلاعات و ارتباطات تشکيل مي‌دهد. به اين ترتيب، توليدات فناوري اطلاعات و ارتباطات کمک قابل توجهي به رشد توليد ناخالص داخلي (GDP) کرده است. با وجود اين، سطوح بالاي توليد محصولات فناوري اطلاعات و ارتباطات به افزايش مصرف اين فناوري منجر نشده ‌است. وانگ در سال 2002 مشاهده کرد که با وجود اينکه شرق آسيا به‌طور نامتناسبي سهم بالایي از توليد جهاني فناوري اطلاعات و ارتباطات را به‌دست آورده، ولي در جذب و به‌کارگيري فناوري اطلاعات و ارتباطات چندان موفق نبوده ‌است. علاوه بر اين، در اين منطقه شکاف کشورهاي پيشرفته از قبيل ژاپن و کشورهاي تازه صنعتي‌شده منطقه با ساير کشورهاي درحال توسعه در حال گسترش است. تقسيم منطقه به تعداد زيادي از بازارهاي کوچک که به‌دليل زبان، فرهنگ، استانداردهاي فني متفاوت، موسسات قانوني ضعيف و اطمينان نداشتن به تعاملات تجارت الکترونيکی صورت گرفته، مانع از نفوذ فناوري اطلاعات و ارتباطات و کاربردهاي مبتني بر اينترنت شده ‌است.
در ساير مناطق يافته‌هاي بين‌المللي ناچيزي در مورد نقش فناوري اطلاعات و ارتباطات در رشد اقتصادي وجود دارد. در مناطقي از قبيل جنوب آسيا، خاورميانه و آفريقا هيچ داده‌اي در مورد رشد اقتصادي حاصل از فناوري اطلاعات و ارتباطات براي تحليل و بررسي وجود ندارد. در آمريکاي لاتين و اروپاي شرقي و مرکزي، سرمايه‌گذاري‌ها در حوزه فناوري اطلاعات و ارتباطات به‌قدري کم است که نمي‌توان تاثير آنها بر رشد اقتصادي را اندازه گرفت.
مطالعه «وو مين خوانگ» در دانشگاه هاروارد [4]: مطالعه ارزشمندي توسط «وو مين خوانگ» در دانشکده ‌علوم اقتصاد دانشگاه هاروارد آمريکا در سال 2004 در مورد فناوري اطلاعات و ارتباطات و رشد اقتصاد جهاني صورت گرفته ‌است. اين مطالعه روي 50 کشور انجام گرفته‌ که در شش گروه زير طبقه‌بندي شده‌اند:
1.  گروه 7: کانادا، فرانسه، آلمان، ايتاليا، ژاپن، انگلستان، و ايالات متحده.
2. 15 کشور صنعتي غير گروه 7): استراليا، اتريش، بلژيک، دانمارک، فنلاند، يونان، ايرلند، رژيم صهيونيستي، هلند، نيوزيلند، نروژ، پرتغال، اسپانيا، سوئد و سویيس.
3. کشورهاي آسيایي درحال توسعه (11 کشور): چين، هنگ‌کنگ، هند، اندونزي، کره، مالزي، فيليپين، سنگاپور، تايوان، تايلند، و ويتنام.
4. آمريکاي لاتين (شش کشور): آرژانتين، برزيل، شيلي، کلمبيا، مکزيک، و ونزوئلا.
5. اروپاي شرقي (هشت کشور): بلغارستان، چک، مجارستان، لهستان، روماني، روسيه، اسلواکي و اسلوني.
6. ساير کشورها (سه کشور): مصر، آفريقاي جنوبي، ترکيه.
ادامه دارد
 


مطالب مرتبط
نظرات کاربران

ارسال نظر در مورد این مطلب:
نام شما : *
آدرس ایمیل : *
متن نظر : *
کد امنیتی :
Refresh Code

لطفا عبارت درج شده در تصویر بالا را در کادر زیر بنویسید

*
 


کليه حقوق اين سایت متعلق به ICTNEWS است.
انتشار مطالب با ذکر منبع و لینک به سایت مجاز است.
تماس با ما: 88946450  فرم تماس با ما
این پرتال قدرت گرفته از :
سیستم مدیریت پرتال و خبرگزاری دیاسافت
ارتباط با ما : 1000030200