http://www.ictnews.ir/
http://ictnews.ir
يكشنبه 22 مرداد 1396
خانواده‌ها سرگردان و نوجوانان رها
خانواده‌ها سرگردان و نوجوانان رها

برنامه‌ریزی برای کودکان و نوجوانان یکی از جدی‌ترین مسايل مرتبط با اینترنت، شبکه‌های اجتماعی و فناوری‌های نوین ارتباطی در دنیا است و اکثر کشورها در استراتژی آموزشی خود این موضوع را جدی گرفته و برای آن چاره‌اندیشی کرده‌اند آن هم پیش از آنکه نسلی قربانی تعلل در تصمیم‌گیری و نهادهای موازی و جلسات بی‌سرانجام بشود.

هلیا ظهیری
برنامه‌ریزی برای کودکان و نوجوانان یکی از جدی‌ترین مسايل مرتبط با اینترنت، شبکه‌های اجتماعی و فناوری‌های نوین ارتباطی در دنیا است و اکثر کشورها در استراتژی آموزشی خود این موضوع را جدی گرفته و برای آن چاره‌اندیشی کرده‌اند آن هم پیش از آنکه نسلی قربانی تعلل در تصمیم‌گیری و نهادهای موازی و جلسات بی‌سرانجام بشود.
آسیب‌پذیری روانی کودکان و نوجوانان در مواجهه با اینترنت و شبکه‌های اجتماعی حالا دیگر در کشور ما هم به عنوان یک بحث جدی مدت‌ها است که در سخنرانی‌ها و همایش‌ها و جلسات گفته و شنیده می‌شود و گرچه به اذعان کارشناسان حتی درباره آمار و شیوه استفاده آنها از فناوری‌های نوین ارتباطی هم پیمایش دقیق و درستی وجود ندارد اما آمارهای جسته و گریخته‌ای که ارايه می‌شود حکایت از بروز بیرونی بی‌برنامگی در نحوه مواجهه خانواده‌ها با این پدیده دارد.
تنها در یک مورد می‌بینیم که اعلام می‌شود بسیاری از کودکان زیر هفت سال نیز در فضای مجازی هستند و بر اساس پیمایشی در شبکه کودک تلویزیون، بیش از 47 درصد کودکان زیر هفت سال تبلت اختصاصی داشتند.
حالا 19 سال از تدوین قانون «کوپا» برای حفاظت از کودکان آنلاین در دنیا می‌گذرد؛ قانونی که تاکید بر ممانعت و پرهیز جدی کودکان در استفاده از نمایشگرها مانند موبایل، لپ‌تاپ، تلویزیون و ... دارد اما همه ما حداقل برای آرام کردن کودکانمان هم که شده تبلتی به آنها می‌دهیم تا خود فرصت گشت و گذار در کانال‌ها و گروه‌های تلگرامی را داشته باشیم.
یک روان‌شناسی تربیتی می‌گوید استفاده‌ نادرست از اینترنت می‌تواند نیروی پویا و کارآمد کشور به‌ویژه کودکان و نوجوانان را تهدید کند و از عمده‌ترین تاثیرات منفی اینترنت می‌توان در قالب‌های رفتاری از بحران هویت، عدم رشد مهارت‌های اجتماعی، سوءاستفاده‌های جنسی، اعتیاد به اینترنت و نیز صدمات جسمانی نام برد.
اما **در حالی‌که کشورهای پیشرفته دنیا در حال اعمال محدودیت‌های متعدد برای استفاده کودکان و نوجوانانشان از اینترنت، شبکه‌های اجتماعی و ابزار الکترونیکی هستند، ما در کشورمان نه تنها در حد توصیه‌های استاندارد نیز دستورالعمل‌های مناسبی در اختیار خانواده‌ها نگذاشته‌ایم، بلکه حالا بخش قابل ملاحظه‌ای از این جمعیت به ابزارهای عبور از فیلترها هم دسترسی دارند و بدتر از آن اینکه بخش قابل ملاحظه‌ای از والدین اصولا از سواد کافی برای کنترل کودکان و نوجوانان هم برخوردار نیستند.**
آزادي نوجوانان ايراني در فضاي مجازي از آمريکا بيشتر است
هفته گذشته يکي از پژوهشگران رسانه‌هاي نوين با استناد به آماري که چندي پيش توسط رييس مرکز رسانه‌هاي ديجيتال وزارت ارشاد اعلام شده بود، ساعات حضور دانش‌آموزان ايراني را پاي شبکه‌هاي اجتماعي بين 5 تا 9 ساعت در طول شبانه‌روز اعلام کرد. وي که اين آمار را بسيار تکان‌دهنده توصيف کرد بزهکاری، تنبلی، اشتباه اطلاعاتی، سطحی‌شدن اطلاعات، سواد تصنعی و عدم کتابخوانی را از جمله عوارض افراط در مصرف فضاهای مجازی دانست و گفت حتي در آمریکا نيز به هیچ‌وجه نوجوانان زیر 16 سال، امکان اتصال به شبکه اینترنت جهانی را ندارند.
حمید صديق ميرزايي با يادآوري اين که در راهنمای اولیه استفاده از شبکه اینستاگرام محدودیت مثبت 13 سال اعمال شده است و بین 13 تا 18 سال ضرورت نظارت والدین مورد تاکید قرار گرفته است، گفت، یعنی اگر والدین فرزند زیر 13 سال دارند، به هیچ وجه آنها حق استفاده از اینستاگرام را ندارند و اگر در سن 13 تا 18 سال هستند، باید همراه نظارت والدین باشد. در حالي که در ايران اصلی‌ترین کاربران فضای مجازی، افراد زیر 18 سال هستند که حدود 14 میلیون مصرف‌کننده فضای مجازی را تشکيل مي‌دهند.
از سوی دیگر می‌بینیم که مردم و مسوولان محلی در برخی ایالات آمریکا در تلاش برای ممنوع کردن استفاده کودکان زیر ۱۳ سال از گوشی هوشمند هستند.
در طرح یاد شده پیش‌بینی شده که فروشندگان گوشی‌های هوشمند حتما سن خریداران کم سن و سال را بپرسند و گزارش‌هایی ماهیانه نیز در این زمینه ارايه دهند. بر این اساس فروشندگانی که از این قانون تخطی کنند، ابتدا اخطار می‌گیرند و در صورت تکرار تخلف ۵۰۰ دلار جریمه خواهند شد.
چاره‌اندیشی اروپایی‌ها برای کوکان و نوجوانان
اروپایی‌ها هم برای این موضوع چاره‌اندیشی کرده‌اند؛ قانون جدید در اروپا به نوجوانان زیر 16 سال اجازه نخواهد داد که بدون نظارت والدین وارد شبکه‌های اجتماعی شوند.
بر این اساس شبکه‌های اجتماعی موظف‌اند که تا سال 2018 برنامه‌ای ترتیب دهند که افراد نابالغ و زیر 18 سال نتوانند بدون اجازه خانواده و پدر و مادر در این شبکه‌های اجتماعی عضویت پذیرند در غیر این صورت بر اساس قوانین وضع شده در پارلمان اروپا جریمه خواهند شد.
البته این نگاه که محدود کردن استفاده از اینترنت، کودکان و نوجوانان را از تکنولوژی دور نگه می‌دارد و مانع از آشنایی آنها با مشکلات آنلاین می‌شود هم وجود دارد. در گزارش اندیشکده سیاست‌گذاری آموزشی در بریتانیا تاکید شده که محدود کردن استفاده کودکان و نوجوانان از اینترنت این فرصت را از آنها می‌گیرد که با دشواری‌های آنلاین آشنا شوند و راه‌های مقابله با آن را یاد بگیرند، مشکلاتی که سرانجام در مقطعی با آن روبه‌رو خواهند شد.
همین موسسه سیاست‌گذاری البته معتقد است که وقت گذراندن بیش از حد در شبکه‌های اجتماعی احتمالا یکی از نشانه‌های مشکلات روانی است و به‌خصوص استفاده بیش از حد از اینترنت با افسردگی مرتبط است.
دولت بریتانیا می‌گوید هدف اصلی‌اش پرورش کودکانی مقاوم و با اعتماد به نفس است بنابراین برای امنیت اینترنتی کودکان، جلوگیری از سوء‌استفاده‌های آنلاین و شناسایی علايم بیماری‌های روانی در مدارس برنامه دارد.
موافقت مردم با نظارت
قطعا وجود برنامه‌ای برای جلوگیری از آسیب‌های اثبات شده‌ای که از آنها گفته شد خواست جامعه ما هم هست، در عین حال که فقدان برنامه هم مشهود است. براساس تحقیق مرکز افکارسنجی دانشجویان ایران **در بهمن ماه سال گذشته 62 درصد مردم اعلام کرده‌اند شبکه‌های اجتماعی مجازی باید ساماندهی و نظارت شود، حدود 12 درصد اعلام کرده‌‌اند این فضا نیاز به مدیریت ندارد و دولت نباید در آن دخالت کند و در نهایت 12 درصد نیز معتقد بوده‌اند شبکه‌های اجتماعی مجازی باید فیلتر شوند.**
سرانجام طرح اینترنت متناسب با سن کاربران
 به نظر می‌رسد وجود چنین خواست‌ها و الزاماتی بوده که اقداماتی جسته و گریخته را ترتیب داده است.
سال گذشته ريیس سازمان فناوری اطلاعات ایران از اجرای طرح ملی «صیانت از کودک و اینترنت» (کوا) با همکاری پلیس فتا و وزارت آموزش‌وپرورش خبر داد و گفت: هم‌اکنون این طرح در برخی مدارس تهران آزمایش شده است و به‌زودی در سطح ملی به کل مدارس کشور تعمیم پیدا می‌کند. قرار بود با اجرای این طرح، به تمامی کودکان و دانش‌آموزان در مدارس کشور درخصوص صیانت در فضای مجازی آموزش داده ‌شود.
اما آمار‌هایی هم ارايه می‌شود و در اینکه این طرح تا چه حد اجرا شده، تردید‌هایی ایجاد می‌کند. بر اساس آماری که ريیس مرکز رسانه‌های دیجیتال وزارت ارشاد اعلام کرده است، استفاده از شبکه‌های اجتماعی به‌طور متوسط ۵ تا ۹ ساعت برای دانش‌آموزان اعلام شده است.
درباره روند اجرایی طرح کوا، خرداد ماه امسال نماینده وزیر آموزش و پرورش در ستاد اجرایی شاهد و ایثارگران از اجرای آن در مدارس با همکاری پلیس فتا خبر داد و افزود: طرح کوا، آموزش‌های لازم را درخصوص استفاده از فضای مجازی به معلمان و کودکان ارايه می‌دهد.
در این مورد که آیا این طرح در ادامه و یا بخشی از طرح ملی صیانتی است که یک سال قبل مطرح شده بود، هم هنوز اطلاعاتی ارايه نشده است. یک سال قبل خبری منتشر شد که از تدوین برنامه ملی صیانت از کودکان در فضای مجازی در کارگروهی به همین نام در مرکز ملی فضای مجازی حکایت داشت. خبری که به همان شهریور ماه سال گذشته محدود شد و دیگر خبر و اثری از روال اجرای این برنامه دیده نشد.
در آن زمان از تمام دستگاه‌های مربوطه خواسته شد تا نظرات تفصیلی خود را پیرامون پیش‌نویس سند راهبری صیانت از کودکان و نوجوانان در فضای مجازی به این مرکز ارايه کنند تا این سند تدوین شود.
تاسیس اتاق فکر برای حوزه کودک و نوجوانان و نیز تشکیل پورتال کودک و نوجوان در کانون پرورش فکری از تصمیمات جلسه‌ همان کارگروه بود که هنوز نمی‌دانیم به جلسه دوم رسید یا نه.
در نهایت اینکه دبیر شورای‌عالی فضای مجازی از مذاکراتش با وزیر آموزش و پرورش و طراحی مدلی خبر می‌دهد که بر اساس آن تمامی شهروندان از یک نوع شبکه و یک نوع اینترنت استفاده نکنند و ارايه خدمات مناسب از طریق شرکت‌های خصوصی برای طبقات و سنین مختلف جامعه در فضای مجازی انجام شود.
**بی‌شک هنوز آن سندی که قرار بود تدوین شود تدوین نشده و ما نسلی را تربیت می‌کنیم که هیچ برنامه‌‌ای برای نحوه حضور آنها در اینترنت و مواجهه آنها با تکنولوژی‌های نوین ارتباطی نداریم. همان‌طور که گفته شد جسته و گریخته کارهایی هم در حال انجام است از مواردی که در همایش‌ها می‌شنویم در آموزش و پرورش در حال اجرا است یا اجرا می‌شود تا یک برنامه تلویزیونی که شعار آن تنها نبودن کودک در فضای مجازی است تا هشدارهای سایبری پلیس فتا برای کودکان و نوجوانان، معرفی موتور جست‌وجوی ایمن برای کودکان، سیم‌کارت کودک و ... که بسیاری از خانواده‌ها با آنها آشنایی ندارند، چون برنامه‌ای برای آموزش خانواده‌ها وجود نداشته است. **
اینکه این پازل در هم ریخته بالاخره تکمیل می‌شود و اینکه بالاخره از نشست‌ها و همایش‌ها و مطالعات و ... برنامه‌ای برای هدایت منسجم خانواده‌ها برای صیانت از کودکان و نوجوانان در فضای مجازی بیرون خواهد آمد یا نه، باید نشست و دید اما اینکه از این نظاره‌گری چه نتیجه‌ای خواهیم گرفت و اینکه در میانه تعدد متولیان صرفا اقداماتی در خلا بیرون نیاید دغدغه جدی‌تری است که نباید به راحتی از کنار آن گذشت.
 


مطالب مرتبط
نظرات کاربران

ارسال نظر در مورد این مطلب:
نام شما : *
آدرس ایمیل : *
متن نظر : *
کد امنیتی :
Refresh Code

لطفا عبارت درج شده در تصویر بالا را در کادر زیر بنویسید

*
 


کليه حقوق اين سایت متعلق به ICTNEWS است.
انتشار مطالب با ذکر منبع و لینک به سایت مجاز است.
تماس با ما: 88946450  فرم تماس با ما
این پرتال قدرت گرفته از :
سیستم مدیریت پرتال و خبرگزاری دیاسافت
ارتباط با ما : 1000030200