http://www.ictnews.ir/
http://ictnews.ir
آرشیوی
تحریم رمزنگاری، باقی خواهد ماند یا لغو می‌شود؟
تحریم رمزنگاری، باقی خواهد ماند یا لغو می‌شود؟

حسن روحانی می‌‌گوید: ایران هیچ توافقی را امضا نخواهد کرد مگر آن که در اولین روز اجرای توافق، تحریم‌ها لغو شود.

حسن روحانی، رییس‌جمهور ایران، در آخرین اظهار نظر خود در 20/1/94، روز ملی فناوری هسته‌ای ایران، با اشاره به مساله تحریم‌ها، با امیدواری و به درستی می‌‌گوید: ایران هیچ توافقی را امضا نخواهد کرد مگر آن که در اولین روز اجرای توافق، تحریم‌ها لغو شود.
البته، منظور ایشان، لغو همیشه و همه تحریم‌های اعلام و اعمال‌شده از سوی شورای امنیت سازمان ملل متحد، اتحادیه اروپا، ایالات متحده آمریکا و برخی دولت‌های تحت نفوذ ایالات متحده در فرایند مقابله با ایران هسته‌ای است.
اما پیمان واسه‌نار (Wassenaar Arrangement) حاوی تحریمی ‌‌است که پیش از فرایند مقابله با ایران هسته‌ای مطرح و همواره اجرا شده است و اجرا خواهد شد. این پیمان، ایران و هرکشور غیر عضو را از خرید و دریافت سامانه‌های سخت‌افزاری و نرم‌افزاری دارای کلید رمزنگاری با طولی بیش از طول مقرر در مفاد پیمان واسه‌نار، محروم می‌‌کند.
در نتیجه، هیچ یک از مراجع مذکور (شورای امنیت سازمان ملل متحد، اتحادیه اروپا، ایالات متحده آمریکا و برخی کشورهای تحت نفوذ ایالات متحده) نمی‌‌تواند به تنهایی مواد مربوط به محرومیت ایران از خرید و دریافت تجهیزات و نرم‌افزارهای دارای کلید رمزنگاری با طول مقرر را تغییر دهد، مگر آن که دولت ایران، اولا: عملا حاضر به عضویت در پیمان واسه‌نار شود و ثانیا: اعضای کنونی پیمان واسه‌نار، بالاجماع ایران را به عنوان عضوی جدید در مجموعه امضاکنندگان پیمان واسه‌نار بپذیرند. این درحالی است که یکی از اعضای پیمان واسه‌نار، کانادا است که مدت‌ها است با ایران وارد جنگی روانی شده و چون هریک از اعضا در پذیرش و عدم پذیرش عضوی جدید، حق وتو دارد، ممکن است به عضویت ایران رأی ندهد؛ و یکی دیگر از اعضای پیمان واسه‌نار، جمهوری آذربایجان است و این کشور، به دلیل سرمایه‌گذاری کلان آمریکایی‌ها و اروپاییان در چاه‌های نفت و صنعت گردشگری این کشور که بخشی از آن توسط عناصر و عوامل وابسته به اسراییل اداره می‌‌شود، ممکن است با عضویت ما در این پیمان مخالفت یا شرط و شروطی را تعریف کند.
تحریم سامانه‌ها و نرم‌افزارهای دارای کلید رمزنگاری
در جهان، چهار پيمان بین‌المللی منع اشاعه کالا، بسته دانش و فناوری وجود دارند که در زمينه‌های هسته‌اي، شيميايي، موشكي و رمزنگاری نقشی راهبردی ایفا می‌‌کنند. هدف و کارکرد هر چهار پیمان مذکور، اعمال رژیم کنترل صدور چندجانبه یاMultilateral export control regime است. این رژیم، در دوران جنگ سرد علیه کشورهای کمونیستی تعریف و برقرار شد و در دوران پس از جنگ سرد، فروش و صدور کالا، دانش و فناوری‌های دارای کاربرد دوگانه جنگی و صلح‌آمیز را نیز در سطح جهان، تابع کنترل و مقرراتی خاص کرد.
اکنون، نام این پیمان، قرارداد بین‌المللی منع اشاعه کالا و فناوری‌های هسته‌اي، شيميايي، موشكي و رمزنگاری است که به “پیمان واسه‌نار” مشهور است.
براساس پیمان واسه‌نار، از آنجایی که رمزنگاری، “اسلحه‌ای الکترونیکی” تلقی می‌شود، در بسیاری از کشورها، صادرات و واردات سامانه‌ها و نرم‌افزارهای دارای کلید رمزنگاری با طول 64 بیت و بیشتر، مقررات‌گذاری شده است و خرید و فروش این سامانه‌ها، قوانین و مقررات مربوط به خود را دارد. برای مثال:
• در فرانسه واردات و صادرات سامانه‌ها و نرم‌افزارهای دارای کلید رمزنگاری از کشوری اروپایی به سایر کشورهای عضو اتحادیه باید از سوی فروشنده و خریدار اظهار شود؛ اما صادرات سامانه‌ها و نرم‌افزارهای دارای کلید رمزنگاری با طول 64 بیت و بیشتر به سایر کشورها، نیاز به اخذ مجوز از مراجعی کنترل‌کننده دارد.
• در ایالات متحده آمریکا نیز صادرات سامانه‌ها و نرم‌افزارهای دارای کلید رمزنگاری با طول 64 بیت و بیشتر به کشورهایی معین (از آن‌جمله ایران و کره شمالی) ممنوع است.
البته، واسه‌نار نام یکی از شهرک‌های نزدیک لاهه (هلند) است و اجلاس پیمان واسه‌نار (Wassenaar Arrangement) در مورد مقررات واردات و صادرات سامانه‌ها و نرم‌افزارهای دارای کلید رمزنگاری با طول 56 بیت یا 64 بیت و بیشتر، در سال 1995 در این شهرک برگزار شد.
تاکنون 41 کشور پیمان واسه‌نار مربوط به کلید رمزنگاری را امضا کرده و عضو آن هستند.
در آینده‌ای نزدیک، هندوستان، چهل و چهارمین عضو پیمان واسه‌نار خواهد بود ولی از سال 2010 که اوباما از هندوستان دیدن کرد و نظر موافق خود را برای عضویت هندوستان در پیمان واسه‌نار ابراز کرد، تاکنون هندوستان نتوانسته است، ولی می‌‌کوشد به عضویت آن درآید.
همان طور که از نقشه دولت‌های عضو پیمان واسه‌نار مشهود است، چین و اسراییل هنوز پیمان واسه‌نار را امضا نکرده‌اند، ولی با هم‌ترازسازی مقررات خود با قواعد اعمال رژیم کنترل صدور چندجانبه (Multilateral export control regime)، تحت حمایت ایالات متحده و اتحادیه اروپا و برخی اعضای پیمان واسه‌نار قرار دارند.
41 كشور امضاكننده اين پيمان متعهدند كه بر صادرات سلاح‌هاي متعارف، کالاها، دانش و همه فناوري‌ها بخصوص رمزنگاری، یعنی بر صدور تمام دستاوردهای فنی دارای استفاده دوگانه به كشورهاي غير عضو، نظارت و کنترل داشته باشند و صادرات اين اقلام يا درخواست‌هاي رد شده مربوط به اين اقلام را به صورت فهرست، منتشر کنند و به اطلاع يكديگر برسانند. این فهرست كنترلي شامل دو بخش است. بخش اول دربرگیرنده سلاح‌هاي متعارف است و بخش دوم شامل دانش و فناوري‌هايی با استفاده دوگانه است. فهرست دانش و فناوري‌هاي دوگانه شامل 9 گروه است. پس از گروه اول و دوم که مربوط به فاوا نمی‌‌شوند، گروه سوم مربوط به تجهيزات الكترونيكی است كه در حوزه فناوري اطلاعات و ارتباطات كاربرد دارند. گروه چهارم هم مربوط به تجهيزات رايانه‌اي است كه انواع مختلف پردازنده و تجهيزات پردازشگر تصوير و نرم‌افزارهايي را در بر مي‌گیرد که براي اجرای بیش از ششصد میلیارد فرمان در ثانیه استفاده می‌‌شوند. گروه پنجم، دارای دو بخش است.
بخش اول اقلام تحریمی ‌‌در عرصه شبکه‌سازی، شامل تجهيزات مخابراتي است كه می‌‌توانند در شرايط خاص مثلا در دماي بالا كار كنند. البته، تجهيزات شبكه و اقلام مخابراتي پيشرفته هم در اين بخش، لحاظ شده‌اند. بخش دوم گروه پنجم شامل اقلام تحریمی ‌‌در زمینه امنيت اطلاعات شبکه است. از آن جمله است، اقلامي همچون الگوريتم‌هاي متقارن كه برای تولید كليد رمز دارای 56 بيت استفاده مي‌شود و الگوريتم‌هاي نامتقارن كه برای تولید كليد رمز با طول بيش از 512 بیت لازم هستند.
در پيمان واسه‌نار، دانش‌ها و فناوری‌های دارای کاربرد دوگانه، به دو دسته تقسیم می‌‌شوند: دسته اول، مربوط به فناوري‌هاي حساس است و دسته دوم، مربوط است به فناوري‌هاي فوق حساس.
ارزش بازار کلید رمز
بازار فروش تجهیزات، دانش و فناوری‌های دارای کلید رمز و ارزش این بازار نیز، به سرعت رو به رشد است. به پیش‌بینی «مارکتزاَندماکتز»، ارزش بازار رمزنگاری سخت‌افزاری، یعنی برای الگوریتم‌های(AES, RSA) ، معماری‌های (FPGA, ASIC), ، فرآورده‌های دیسک سخت، خوانش‌گر یواس‌بی، رمزگذارهای درخط (In-Line Encryptors) و بسته‌های تحلیل و پیش‌بینی و برنامه‌های کاربردی، با 17 درصد رشد سالانه، در سال 2018 به مبلغ 166.67 میلیارد دلار آمریکا می‌‌رسد. [رجوع شود به؛
www.marketsandmarkets.com/Market-Reports/hardware-based-encryption-systems-market-1115.html]
کارکرد کلید رمز
رمزنگاری، فرایند پنهان‌سازی اطلاعات و تبدیل داده‌های خوانا به ناخوانا برای “نامحرمان” و برعکس آن، برای “محرمان” است. به عبارت دیگر: کلید رمز، ابزار واضح‌سازی داده‌ها برای کاربران مجاز و مسدودسازی داده‌ها و عدم دسترسی به اطلاعات و کاربردها، برای کسانی است که فاقد کلید رمز هستند.
امروزه، رمزنگاری بر دو نوع است: رمزنگاری مبتنی بر سخت‌افزار و رمزنگاری مبتنی بر نرم‌افزار. فرق میان این دو رمزنگاری در این است که در رمزنگاری سخت‌افزاری، فرایندهای رمزگذاری و رمززدایی توسط پردازشگری اختصاصی، موجود در افزاره رمزنگار سخت‌افزاری، اجرا می‌‌شود؛ و در رمزنگاری نرم‌افزاری، دیگر پردازشگری اختصاصی در کار نیست و از منابع وسیله و ابزاری که نرم‌افزار روی آن نصب شده است، برای رمزگذاری و رمززدایی استفاده می‌‌شود. در نتیجه، رمزنگاری سخت‌افزاری، دو امتیاز و برتری نسبت به رمزنگاری نرم‌افزاری دارد؛ اولا: سریع‌تر عمل می‌‌کند، و ثانیا: چون کلید رمزنگاری در قسمتی مجزا از حافظه دستگاه و در مکانی غیرقابل دسترسی برای کاربران ذخیره شده است، داده‌ها و اطلاعات از امنیتی بالا برخوردارند. پس، رمزنگاری سخت افزاری دارای امنیتی بالاتر از رمزنگاری نرم افزاری است.
تحریم واردات کلید رمز، خوب است یا بد؟
پاسخ به خوب و بد امور، نسبی و اعتباری است؛ یعنی از یک پاسخ‌دهنده به پاسخ‌دهنده دیگر، فرق می‌‌کند. برای شرکت‌های واردکننده سامانه‌های حاوی کلید رمز، برداشتن و لغو تحریم کلید رمز، خوب است؛ زیرا بازار واردات را رونق می‌‌دهد، اما از منظر شورای عالی امنیت ملی، عدم لغو تحریم کلید رمز، امری مقبول است. تا آنجا که من به عنوان یکی از اعضای اولیه موسس انجمن رمز ایران می‌‌دانم (در سال‌های 1376 تا 1378 برخی از جلسات تاسیس انجمن رمز در اتاق کار من در LCT یا مجتمع مخابراتی انقلاب اسلامی ‌‌برگزار می‌‌شد)، نظر انجمن رمز ایران نیز این است که نه تنها تحریم کلید رمز، امری مقبول است بلکه شورای عالی فضای مجازی یا مرکز ملی فضای مجازی به کمک مجلس شورای اسلامی ‌‌باید مقررات و قانون تحریم خرید کلید رمز از منابع خارجی و منع واردات تجهیزات حاوی کلید رمز را تصویب و به گمرک ابلاغ کنند.
جمع‌بندی میانی
بنابر آنچه در بالا آمد، تهیه، خرید و واردات بسیاری از اقلام رمزنگاری شده یا حتی الامکان همه آنها، از منابع خارجی، نه تنها بهتر است در تحریم باقی بماند، بلکه در صورت لغو تحریم‌ها از طرف بیگانگان، باید از سوی شورای عالی فضای مجازی یا مرکز ملی فضای مجازی به کمک وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات و مجلس شورای اسلامی‌‌برای ایرانیان مقرراتی و موردا تحریم شود.
چشم طمع بیگانگان به بازار ایران
برای آن که گوشه‌ای از مسایل پیرامون بیانیه لوزان و توافق‌نامه آینده روشن شود، می‌‌توان به اظهار نظر “له زکو”، مهم‌ترین روزنامه اقتصادی پاریس، اشاره کرد که چند ساعت پس از انتشار بیانیه مطبوعاتی آقای ظریف و خانم موگرینی با بیان این که: «در حال حاضر هیچ کشوری به اندازه ایران زیر نگاه پر اشتهای سرمایه‌گذاران نیست»، نوشت: «به سرمایه‌گذاران باید هشدار داد که فکر نکنند در ایران پول پارو می‌کنند». به نوشته “له زکو”: «هشتاد درصد اقتصاد (ایران) تحت پایش دولت و نهاد‌های (فرادولتی) است، و این کشور به عدم ثبات در اجرای قوانین و خودسری دستگاه دیوانسالاری شهرت دارد».
بزرگ‌ترین ابهام امروز برای اقدامی‌‌درست پس از توافق صدرصدی
به باور من، بزرگ‌ترین ابهامی ‌‌که تا 9/4/94، مهلت نهایی حصول توافق جامع میان ایران و 1+5 برای فعالان و کاربران حوزه فاوا باقی است، نحوه برچیدن تحریم‌ها نیست. زیرا 1+5 از لغو گام به گام تحریم‌ها در ازای اجرای بند بند تفاهم‌نامه‌ای کل‌نگر حرف می‌‌زند، و دکتر حسن روحانی، نیز از لغو آنها در اولین روز اجرای توافق؛ و چون این گفته‌ها را دیپلمات‌ها بیان می‌‌کنند و در زبان پساساختارگرایانه ایشان، دو بیان مذکور، الزاما نباید تناقضی با هم داشته باشند، به یک نتیجه می‌‌رسیم: آری، تحریم‌ها لغو می‌‌شوند! اما بزرگ‌ترین ابهام، برای همه کسانی که در حوزه فناوری اطلاعات و ارتباطات (فاوا) فعالیت می‌‌کنند، باید این مساله باشد که ایران در حوزه فاوا، با چه تحریم‌هایی مواجه است؟ من فکر می‌‌کنم که ما هنوز به قدر کافی آمادگی دادن پاسخی درست و دقیق به این پرسش را نداریم.
جمع‌بندی نهایی
انگیزه و پیام من در طرح این پرسش که «تحریم کلید رمزنگاری، باقی خواهد ماند؟ یا لغو خواهد شد؟» این است که:
1- تنها با مشخص شدن تک‌تک موارد تحریم‌ها علیه بخش فاوای کشور و
2- طرح کیستی بازندگان و برندگان آن و
3- بررسی سود و زیان ما به روش”اگر-پس-وگرنه” (if-then-else) است که هریک از موارد تحریم برای دست‌اندکاران این حوزه روشن می‌‌شود و همگان به درکی درست از موقعیت خود نایل و در نهایت، به وضعیت برد-برد مورد نظر رییس‌جمهور نزدیک می‌‌شوند.
4- این در حالی است که هنوز نه تک‌تک موارد تحریم‌ها علیه بخش فاوای کشور مشخص شده، نه کیستی بازندگان و برندگان آن طرح شده و نه سود و زیان ما به روش”اگر-پس-وگرنه” (if-then-else) بررسی شده است.
5- اقدامات مذکور هرچه زودتر باید شروع شوند و با نتایج ملموس به پایان برسند؛ وگرنه دیر یا زود خواهیم فهمید که به وضعیت برد-برد نخواهیم رسید!
6- برای رسیدن به وضعیت برد-برد، تا حصول توافق، چند ماه و برای توسعه ملی، بر اساس برنامه راهبردی بیست ساله کشور و تا افق چشم‌انداز، دو برنامه پنج ساله ششم و هفتم، مهلت داریم.


مطالب مرتبط
نظرات کاربران

ارسال نظر در مورد این مطلب:
نام شما : *
آدرس ایمیل : *
متن نظر : *
کد امنیتی :
Refresh Code

لطفا عبارت درج شده در تصویر بالا را در کادر زیر بنویسید

*
 


کليه حقوق اين سایت متعلق به ICTNEWS است.
انتشار مطالب با ذکر منبع و لینک به سایت مجاز است.
تماس با ما: 88946450  فرم تماس با ما
این پرتال قدرت گرفته از :
سیستم مدیریت پرتال و خبرگزاری دیاسافت
ارتباط با ما : 1000030200