http://www.ictnews.ir/
http://ictnews.ir
پنجشنبه 6 خرداد 1395
قانون فعلی تجارت الکترونیکی بازدارنده نیست
قانون فعلی تجارت الکترونیکی بازدارنده نیست

دوازده سال از عمر قانون تجارت الکترونیکی می‌گذرد و به عقیده کارشناسان حقوقی، دست‌کم هر سه سال یک‌بار بايد روی این قانون تجدیدنظر شود.

اما محمد گرکانی‌نژاد، رییس مرکز توسعه تجارت الکترونیکی، معتقد است هسته قبلی این قانون به اندازه کافی جامع‌نگر بوده است و به همین دليل اصلاح قانون تجارت الکترونیکی در اولویت‌های این مرکز قرار ندارد. در خصوص این موضوع و برنامه‌های آتی مرکز توسعه تجارت الکترونیکی برای رتبه‌بندی سایت‌ها و پایش بالغ بر 13 هزار فروشگاه‌ اینترنتی دارای نماد اعتماد و سرنوشت پروژه تاد  با او به گفت‌و‌گو نشسته‌ایم که در پی می‌آید.
  آقای گرکانی‌نژاد، به‌عنوان نخستین پرسش معمولا قوانین تجارت الکترونیکی در دنیا هر سه سال یک‌بار بنا به مقتضیات جدید بازبینی می‌شوند، قانون تجارت الکترونیکی کشور هم‌اکنون در چه وضعیتی قرار دارد؟
عرف سه سال یک‌بار را به‌صورت تکنیکی قبول دارم، اما به‌عنوان یک مرسوم نمی‌پذیرم. از جنبه فنی با این قانون موافق هستم، چون فناوری مدام در حال تغییر است و قوانین فناوری‌محور هم نیاز به بازنگری دارند. این قانون درستی است، اما وقتی وارد فضای حقوقی می‌شوید وارد یک فضای متفاوت شده‌اید و نمی‌توان خیلی حقوق را با نگاه فنی مورد تحلیل قرار داد. حقوق باید با نگاه حقوقی مورد تحلیل قرار بگیرد.
قانون تجارت الکترونیکی ما بی‌تردید باتوجه به اینکه یک قانون فناوری‌محور است، بعد از 12 سال نقاط و نکاتی برای بهینه‌سازی دارد، اما خوشبختانه به‌قدری خوب، تدوین و نوشته شده که در حال‌حاضر و بعد از گذشت 12 سال، یک قانون بازدارنده نیست. در بخش‌های فناوری هر چقدر قوانین کمتر، کوچک‌تر و مرتب‌تری داشته باشید، بهتر است. هرچه بخواهید پر و بال آن را زیاد کنید و مباحث فنی را به عبارت‌های حقوقی بنویسید، فقط تفاسیر بیشتری به‌وجود می‌آید. قانون تجارت الکترونیکی ما در شرایط فعلی، ظرفیت‌های نهفته‌ای دارد که باید مورد استفاده بیشتری قرار گیرد. برخی بخش‌ها نیاز به بهینه‌سازی دارد، اما اصلا جنبه بازدارنده ندارند. اگر از من اولویت‌های کار در حوزه تجارت الکترونیکی را بپرسید حتما آخرین اولویتم بحث قانون تجارت الکترونیکی است.
  پس ظاهرا با بازنگری در این قانون موافق نیستید؟
من مخالف آن نیستم. اگر قرار شد این کار انجام شود، حتما نکاتی برای بهینه‌سازی وجود دارد، اما نظرم این است که خیلی کارهای دیگری در این حوزه داریم؛ مسایل اجرایی، کاربردی کردن امضای دیجیتال، تسهیل تجارت و سایر موارد که اولویت بیشتری دارند.
  پس اعتقاد ندارید که در اجرای برخی پروژه‌های حوزه فناوری اطلاعات و ارتباطات چه در بخش دولت و چه تجارت، به‌دلیل شفاف نبودن قانون تجارت الکترونیکی و حتی ورود نکردن درست قانونگذار در بخش‌هایی، دست مجری بسته شده ‌است.
من موکدا می‌گویم که با این صحبت موافق نیستم و هیچ مورد مصداقی در این زمینه سراغ ندارم که یک فعالیت مبتنی بر تجارت الکترونیکی، به دليل فقدان شفافیت کافی در قانون روی زمین مانده باشد و تقریبا قانون تجارت الکترونیکی ما پاسخگوی تمام نیازهای پایه‌ای برای توسعه‌ این حوزه در کشور بوده و همچنان هم است. ما در این زمان بیشتر باید یک‌سری از دستورالعمل‌ها را تعیین کنیم و باید تکلیف این چند ریشه‌ بودن را حل کنیم. این موارد ضعف قانون نیستند و اتفاقا قانون در این زمینه روشن، شفاف و بسیار مدرن است و مشکل رعایت نکردن قانون است.
  زمانی قرار بود در ایران یک مرکز ریشه ایجاد شود. اکنون آخرین تصمیم شورای سیاست‌گذاری گواهی الکترونیکی کشور چیست؟
در زمینه گواهی‌های الکترونیکی، نکته این است که فقط قانون تجارت الکترونیکی حکم نمی‌دهد. به‌تازگي در قانون آيین دادرسی الکترونیکی هم به این موضوع اشاره شده‌، این قانون مکمل قانون تجارت الکترونیکی در بخش قضایی شده‌است. آنجا پیش‌بینی شده که قوه قضايیه هم مرکز ریشه راه بیندازد. در همان قانون، یک فراز این‌چنینی هم داریم، اگرچه عده‌ای این را ضعف می‌دانند. یک نگاه این است که سر یک یا چند ریشه‌بودن دعوا کنیم که هیچ‌وقت هم تمام نمی‌شود. طبعا قانون به قوه قضايیه، بانک مرکزی و هر نهاد متقاضی راه‌اندازی مرکز ریشه، تاکید نکرده که هر طور خواستید این مرکز را راه‌اندازی کنید. هرگونه گواهی الکترونیکی که صادر شود، پیکره اعتباردهی آن شورای سیاست‌گذاری است. اگر گواهی‌ها به این پیکره وصل نشوند ارزشی ندارند. اشکال آنجا است که ما یک ریشه، میانی یا ترکیبی از آنها را بر اساس تصورات خود در سازمان راه‌اندازی کنیم، اسناد آن را هم به هیچ‌کسی ندهیم، این را در سطح کشور فراگیر کنیم و روزی به خودمان بیاییم که 20میلیون گواهی صادر کرده‌ایم که اسناد بالادستی و اجرایی ندارند.
  در نهایت چه اتفاقی قرار است رخ دهد؟
قانون اجازه چندریشه بودن داده ‌است، ولی لزومی هم به این کار نیست. اگر قواعد پیش‌بینی‌شده در شورای سیاست‌گذاری و‌ دستورالعمل‌های اجرایی‌اش رعایت شود، از نظر من موضوع یک یا چندریشه بودن حل می‌شود. البته دستورالعمل‌هایی هم تحت عناوین مختلفی که الان نمی‌خواهیم به آن جزيیات ورود کنیم در دولت مصوب شد.
برای نمونه، وزارت ارشاد در حال‌حاضر لوگوی هوشمند صادر می‌کند، از طرف دیگر پلیس فتا به شکل مستقل بر فضای مجازی نظارت دارد و نماد اعتماد هم از طرف مرکز توسعه تجارت الکترونیکی، برای فروشگاه‌های اینترنتی صادر می‌شود.
  خب در همین مورد با متولیان متنوع این عرصه مشکلی ندارید؟
اتفاقا تکلیف کاملا روشن است. نماد اعتماد الکترونیکی برای فعالیت و کسب‌و‌کار در حوزه اینترنتی است. پلیس فتا هم که اساسا وظیفه نظارتی دارد، ولی در هماهنگی با نماد کار می‌کند. نماد اعتماد را به رسمیت می‌شناسد و در هماهنگی کامل با مقررات ما پایش می‌کند. در رابطه با لوگوی هوشمند هم با وزارت ارشاد هماهنگ هستیم، با آنها جلسات مفصلی داریم. لوگوی هوشمند کارکردی دارد که ما اصلا بحثی در مورد آن نداریم. چند ده هزار سایت در کشور وجود دارد که عمده آنها یا وبلاگ‌ هستند یا سایت‌های خبری. مرکز توسعه تجارت الکترونیکی نه قانونا و نه عرفا وظیفه‌ای در مورد سایت‌هایی که در زمینه غیر کسب‌و‌کاری فعالیت می‌کنند، ندارد و آنها را باید لوگوی هوشمند ساماندهی کند. اگر کسی بخواهد کسب‌وکار اینترنتی داشته‌باشد با نماد مواجه است، اما اگر لازم باشد می‌گوییم لوگوی هوشمند هم بگیرد یا از سازمان مربوطه، مجوز دریافت کند. این چندگانگی که شما می‌گویید وجود ندارد.
  نکته دیگر در رابطه با نماد اعتماد، بحث محتوایی است. برای نمونه، سایت‌های فروش پایان‌نامه و حتی فروش محصولات نامتعارف بزرگسالان نیز می‌توانند نماد اعتماد بگیرند. نظارت شما بر محتوای عرضه شده از این طریق در چه سطحی است؟
فروش پایان‌نامه اگر قانون کپی‌رایت را رعایت نکند، جرم است. چون برخلاف رعایت نکردن کپی‌رایت آثار بین‌المللی، در ایران حقوق ناشر باید رعایت شود. بنابراین کسی که قادر به اثبات کپی‌رایت آثار نباشد، نماد نمی‌گیرد اما باید بگویم بله، ما با مجموعه‌ای از تخلفات رو‌به‌رو هستیم. اولا خوشبختانه کسانی که نماد دارند تعدادشان به‌شدت در انجام این تخلفات پایین است و آمار پلیس فتا هم این موضوع را تایید می‌کند. کسانی که نماد می‌گیرند چون شناسنامه‌ دارند، آدرس مشخصی دارند صلاحیت‌هایشان استعلام شده است، بنابراین در پایین‌ترین سطح تخلفات قرار می‌گیرند.
ما رویه‌های نظارتی خودمان را داریم، پلیس فتا حتما پایش می‌کند، اما ما و دستگاه‌های تخصصی هم حتما باید نظارت داشته باشیم. اگر جایی قرار شد مشاوره حوزه سلامت بدهد به لحاظ محتوایی، دستگاه تخصصی‌اش نظارت می‌کند و اگر تخلفی دید به ما اطلاع می‌دهد. متاسفانه همیشه تخلف وجود دارد، ولی ما تلاش کردیم در پایین‌ترین سطح ممکن بماند و اطلاع داشته باشند که نظارت می‌شود. مواردی داریم که تذکر گرفته‌اند و اصلاح کرده‌اند.
  شما می‌گویید علاوه بر اعطای نماد، نظارت‌های ثانویه هم دارید؟
بدون تردید. البته این هم جزو فرایندهایی است که طی یک‌سال اخیر تعریف کردیم. در گذشته تعریفی که از نماد بود، شامل فرایندهای نظارتی نمی‌شد. روال‌های آن را تازه تعریف کردیم، اما همچنان نیاز به تکمیل دارد. باید معلوم شود وظایف پلیس، مرکز و دستگاه‌های تخصصی چه مواردی است.
  در حال‌حاضر حداکثر دو ستاره به سایت‌های دارای نماد اعتماد داده می‌شود. بنا بود در اعطای ستاره‌های بعدی سنجش کیفیت خدمات و محصولات هم پوشش داده شود.
در نظر داشته باشید که سایت‌های دارای نماد، تا دو سال پیش نزدیک هزار مورد بودند و کسی به این جدیت نماد را به‌رسمیت نمی‌شناخت. مجموعه‌ای از اقدامات فرهنگی، قانونی و اجرایی انجام دادیم که در حال‌حاضر 13 هزار فروشگاه نماد اعتماد گرفته‌اند و این داستان ادامه دارد و حتما گام بعدی این است که تعریف شفافی از رتبه‌بندی مشخص و در نهایت اعمال کنیم و اکنون در مرحله طراحی طبقه‌بندی‌ها قرار داریم.
  ولی سایت‌ها در حال‌حاضر رتبه‌بندی نمی‌شوند؟
فعلا همان یک یا دو ستاره را دارند. لازم است پرانتز باز کنم و توضیحی بدهم. سایت‌های دارای یک‌ستاره یا پنج‌ستاره، کف امنیت و صلاحیت را دارند. معنی پنج‌ستاره این نیست که از یک‌ستاره امن‌تر است. فروشگاه‌های اینترنتی یک‌ستاره تا پنج‌ستاره به نوعی با هتل‌ها قابل مقایسه‌اند. وقتی هتلی ستاره‌دار می‌شود یعنی تحت قانون آن کشور شناسایی شده، صاحبانش شناسایی شده‌اند، صلاحیت دارد و کف سرویس را ارايه می‌دهد؛ با این تفاوت که هتل‌ها با توجه به تعداد ستاره‌هایی که دارند، سرویس‌های متفاوتی ارایه می‌کنند و ستاره‌های نماد هم همین حکم را دارد.
  در مورد سامانه «تاد» بگویید،‌ این طرح اکنون در چه مرحله‌ای است؟
هم‌اکنون در فاز استقرار در کشور و فراگیرسازی است. مرکز تا کنون در حال طراحی و پیاده‌سازی مرکز این سامانه بود، الان تقریبا این فاز تمام شده و حالا باید دستگاه‌ها به آن وصل شوند و از آن استفاده کنند. چون این طرح چند مرحله را گذراند. خریدهای جزيی، متوسط و همین‌طور مناقصات و مزایده‌ها.
همه ماژول‌های اصلی کامل شده ‌است. یعنی مناقصه، مزایده و خریدهای جزيی و متوسط تکمیل شده‌اند و هم‌اکنون در حال توسعه آن در دستگاه‌های اجرايی هستیم. نزدیک به پنج‌هزار دستگاه دولتی و 30 هزار تامین‌کننده باید به این سامانه وصل شوند. فرایندها را یاد بگیرند، گواهی‌های لازم را بگیرند و آموزش‌ ببینند و از آن بهره‌برداری کنند. در فاز استقرار عملیاتی سامانه قرار داریم. همچنین مجموعه‌ای از پروژه‌های تسهیل تجاری داریم. پنجره واحد تجارت فرامرزی که الان به جاهای خوبی رسیده ‌است.
  ممکن است با شفافیت و جزيیات بیشتری این پروژه را باز کنید.
پنجره واحد تجارت فرامرزی، کارکرد تسهیل تجارت دارد. قرار است بازرگان به‌جای مراجعه به چندین و چند جا از طریق یک پورتال جامع با عنوان «پنجره واحد» مراجعه کند. الان به‌ جایی رسیده که طراحی‌ها و پیاده‌سازی‌ها انجام شده و ما در حال رایزنی‌های نهایی هستیم. جلساتی با وزیر صنعت، معدن و تجارت داشتیم. اگر تاییدهای نهایی را بگیریم که «پنجره واحد» قابل اجرایی‌شدن باشد، علی‌القاعده اعلام می‌کنیم که برای استفاده در دسترس بازرگانان قرار بگیرد. این پروژه، ذی‌نفعان خیلی زیادی دارد و یعنی بازیگران زیادی در آن دخالت داده می‌شوند. اما یکی از دلایلی که اجرای این پروژه اینقدر طول کشید، همین موضوع است.
   در نهایت این پروژه از چه زمانی اجرا می‌شود؟
چون در پروژه‌ای با این ابعاد و چندوجهی بودن، باید تمام مسوولان رده‌بالای آن حضور داشته‌ باشند و برای تصمیم‌گیری جلسات متعدد بگذارند، شاید زمان دادن کار سختی باشد ولی تصورم این است که در فاصله دو یا سه ماه آینده، اگر اراده انجام این‌کار باشد، آمادگی فنی‌ آن ‌وجود دارد و مثلا می‌توانیم تصور کنیم که برای سال آینده قابل بهره‌برداری است.


مطالب مرتبط
نظرات کاربران

ارسال نظر در مورد این مطلب:
نام شما : *
آدرس ایمیل : *
متن نظر : *
کد امنیتی :
Refresh Code

لطفا عبارت درج شده در تصویر بالا را در کادر زیر بنویسید

*
 


کليه حقوق اين سایت متعلق به ICTNEWS است.
انتشار مطالب با ذکر منبع و لینک به سایت مجاز است.
تماس با ما: 88946450  فرم تماس با ما
این پرتال قدرت گرفته از :
سیستم مدیریت پرتال و خبرگزاری دیاسافت
ارتباط با ما : 1000030200