http://www.ictnews.ir/
http://ictnews.ir
يكشنبه 6 تير 1395
ما و چالش‌های فلسفه «بیگ‌دیتا» در خدمت جامعه دانش
ما و چالش‌های فلسفه «بیگ‌دیتا» در خدمت جامعه دانش

داده‌ها وقتی از لحاظ کمی ‌حجیم و عمق و تنوعشان به سرعت رو به افزایش باشند، از لحاظ ماهوی و کیفی، به تشکیل entity یا «هستار» نوینی رو می‌آورند به نام «بیگ‌دیتا».

 بیگ‌دیتا را می‌توان معدن دیجیتالی گران‌قیمتی در فضای سایبری دانست، حاوی انواع داده‌های خام و metadata یا فراداده‌های همراه‌شان. فرضا متن پیامک‌های ضبط شده درون بیگ‌دیتا، از جنس «داده» است و زمان ارسال یا طول پیام از جنس فراداده.
 بیگ‌دیتا دارای دو کاربرد است: 1) بیگ‌دیتا، اصطلاحی است برای اشاره به «معدنی دیجیتالی»، حاوی روندها، رویه‌ها، فرایندها، قانونمندی‌ها، دانش و اطلاعات متنوع؛ و 2) حوزه‌ای است شامل فناوری‌ها و شگردهایی برای تجزیه و تحلیل و کشف روندها، رویه‌ها، فرایندها، قانونمندی‌ها، دانش و اطلاعات پنهان در درون این «معدن دیجیتالی».
 اهمیت و ارزش استخراج انواع دانش از درون بیگ‌دیتا و نیاز بشر به روندشناسی و پیش‌بینی رویدادهای آینده، موجب شده است که مبحث بیگ‌دیتا به ابتکار دانشمندان علوم فناوری اطلاعات به حوزه فلسفی جدیدی ارتقا یابد. به این حوزه فلسفی نوپدید، فلسفه بیگ‌دیتا (Big Data Philosophy) می‌گویند. به عبارت دیگر: آنچه باعث شده تا فلسفه بیگ‌دیتا مطرح شود و شکل گیرد، اهمیت درک نظری و تفسیر عقلانی داده‌های حجیمی‌ است که در فضای سایبری تولید و جمع می‌شود، آن‌هم از منظری علمی‌ برای حل مشکلات زندگی اجتماعی، رفع نارسایی‌های زیست‌محیطی و پیشگیری از حوادث ناگوار.
 به نظر «ملانی سوان»:
‌ فلسفه بیگ‌دیتا، بخشی از فلسفه است که به مبانی، روش‌ها، تعاریف، معانی، همیافت‌‌ها، مدل‌ها، داده‌برگیری، داده‌کاوی، بافتارپژوهی، دانش‌یابی، یافتارشناسی (heuristics) و هنجارهای راستی‌آزمایی و ارتقاي کیفیت داده‌ها می‌پردازد.
اگر یادگیری ماشینی (machine leaning) را که در این روزها دارد در چرخه شورانگیزی گارتنر رو می‌آید و فناوری‌های بیگ‌دیتا را به پیش می‌راند، نادیده بگیریم، بیگ‌دیتا در مرکز توجه نظری و عملی دانشمندان و سیاستمداران جهان قرار دارد، زیرا هر قدر حجم بیگ‌دیتا افزایش می‌یابد، بر قدرت و منزلت صاحبان دادگان‌های بیگ‌دیتا و تحلیلگران آن افزوده می‌شود.
 ترس از «امپریالسم بیگ‌دیتا»
بیگ‌دیتا، انقلابی در جهان بیکران خدمات و فرآورده‌های فناوری دانش (Knowledge Technology) به پا می‌کند. این انقلاب اما، برای دولت‌های درحال توسعه که کمتر به فکر ایجاد دادگان‌های مستقل و حفظ و حراست از بیگ‌دیتاهای خود بوده‌اند و عمده شهروندان و شبکه‌وندانشان، از کاربران سرویس‌دهندگان بیگانه هستند و در نتیجه، بیگ‌دیتای آنها به‌جای اینکه نزد خودشان اداره و تحلیل شود، نزد اغیار نگهداری می‌شود، دلهره‌آور است!
 بیگ‌دیتا: «رد پای» دیجیتالی تحولات جهان و کاربران سایبری
 ما هر کاری و هر معامله‌ای در رسانه‌‌ای می‌کنیم، ردی و اثری از خود در آن رسانه به‌جا می‌گذاریم. این اثرگذاری کاربر در رسانه، قاعده‌ای کلی است: هم در مورد رسانه‌های آنالوگ و هم درمورد رسانه‌های دیجیتالی صادق است. منتها در رسانه‌های آنالوگ، اثر و رد پای فیزیکی کاربران رسانه را یا نمی‌شود به صورت خودکار گردآوری و بایگانی کرد یا اگر بشود اثر و رد کاربران رسانه آنالوگ را به نحوی از انحا گردآوری و داده‌برگیری کرد، به زحمت می‌شود حجم بزرگی از داده‌ها و اطلاعات آنالوگ را به مدتی طولانی پایش، داده‌برگیری و در بایگانی نگه داشت و اگر همه کارها و امور به زحمت شدنی باشند، در نهایت نمی‌شود بدون لمس و دستکاری نمونه‌های آنالوگ بایگانی شده، در مورد محتوا و روابط درونی آنها، جست‌وجو (search) و داده‌کاوی کرد.  اما امروزه، عموم کاربران هر فعلی و هر معامله‌ای در رسانه‌‌ای دیجیتالی می‌کنند، رد و اثر دیجیتالی خود را در رسانه نه‌تنها به جا می‌گذارند، بلکه ناخواسته در حافظه رسانه، ذخیره می‌کنند. اگرچه احکام قوانین حفاظت داده‌ها (به‌خصوص در اروپا) ذخیره‌سازی داده‌های افراد و اشخاص حقیقی و حقوقی را منوط به اجازه خود افراد کرده است، اما این احکام در عمل اجرا نمی‌شوند.
فرض کنید فردی می‌خواهد در یک بانک، حسابی باز کند اما نمی‌خواهد اطلاعات حسابش، بخشی از بیگ‌دیتای بانک باشد. متصدی بانک اما می‌گوید: «بانک نمی‌تواند شما را مستثنا کند. یا این فرم را امضا و حسابتان را افتتاح می‌کنید، یا امضا نمی‌کنید، و در این صورت حسابی هم افتتاح نمی‌شود!» به این ترتیب، حتی بدون اعلان رضایت مشتریان، داده‌های مشتریان بانک، به صورت خودکار تجمیع، گردآوری، به مدت طولانی بایگانی و هر گاه تحلیلگران بخواهند، داده‌کاوی می‌شود تا موارد و حقایق مورد نظر کاوشگران، کشف و حاصل شود.
اما در رسانه‌های سایبری فقط اثر و رد ارتباطات کاربران ثبت و ضبط نمی‌شود، بلکه بسیاری از رویدادهای طبیعی (مانند داده‌های هواشناسی)، اتفاقات جاده‌ای، تعاملات کارخانه‌ها، داده‌های محیطی و... احصا و ثبت می‌شوند. اکنون علاوه بر انواع داده‌های مذکور، بهمنی از داده‌ها توسط حسگرهای تشکیل‌دهنده «چیزنت» یا IoT   از سطح شهرها، جنگل‌ها، جاده‌ها، خودروها، دریاها و ... فراهم و به مرکز داده برگیری ارسال و ضبط می‌شود.   
 خدمات بیکران فناوری، علم و فلسفه بیگ‌دیتا
فناوری، علم و فلسفه بیگ‌دیتا، انقلابی در جامعه دانش (Knowledge Society) و فناوری دانش (Knowledge Technology)  ایجاد کرده و خواهد کرد.
به قول دکتر مهدی نساجی: تا کنون چهار جابه‌جایی پارادایم در رویکردهای علمی ‌بشر رخ داده که عبارتند از:
 رویکرد علمی ‌دوره پیش از رنسانس: شامل علوم تجربی حاصل از آزمایش
 رویکرد علمی ‌پس از رنسانس تا دوره پیش از ظهور رایانه: علوم مبتنی بر نظریه، کوشش برای نظریه‌پردازی مبنی بر اطلاعات محدود که تاکنون بسیاری از پژوهش‌ها بر این اساس استوار بوده و هستند.
‌ رویکرد علمی ‌از ظهور رایانه تا دوره پیش از پدیداری مبحث بیگ‌دیتا: علوم ناشی از رایانش، بدون محدودیت‌های نمونه‌برداری در عین برخورداری از نرم‌افزار‌های مناسب هر رشته علمی. در این دوره، رایانه و رایانش جزء جدانشدنی از تحقیقات هستند.
 و رویکرد علمی ‌دوره بیگ‌دیتا: علوم تجربی حاصل از کاوش در داده‌های عظیم! در این دوره تحول عظیمی ‌در رویکرد علمی ‌ایجاد می‌شود و بشر به‌طور نامحدودی می‌تواند دانش تولید کند، زیرا به‌گونه‌ای سریع و منعطف و جامع، دسترسی به اطلاعاتی دارد که در قالب بیگ‌دیتا نگهداری می‌شوند.  
دانشمندان از دوره اول تا دوره چهارم هر چقدر جلوتر رفته‌اند، توان دسته‌بندی وقایع و قدرت تولید دانش‌شان بیشتر شده است. بنابراین، جابه‌جایی‌های چهارگانه پارادایم رویکرد علمی، فرایند تکاملی قدرت بشر در تولید دانش را نشان می‌دهند. (رجوع شود به وبگاه‌http://library.atu.ac.ir ، گزارش نشست مورخ 15 مرداد 1394)
خدمات بیکران بیگ‌دیتا را نمی‌شود در چند مورد خلاصه کرد، اما می‌توان نمونه‌وار برشمرد:
 تصور کنید: خانمی ‌همیشه یا اغلب از یک فروشگاه زنجیره‌ای نزدیک خانه‌اش جنس می‌خرد. روزی مدیر فروشگاه، پیامکی برایش ارسال می‌کند حاوی تبریک به مناسبت باردار شدن، در حالی که خانم هنوز خودش بی‌خبر است! سپس با انجام آزمونی ساده نهایتا درستی متن پیامک تایید می‌شود. پرسش این است که مدیر فروشگاه چطور زودتر از آن خانم به واقعیت پی می‌برد؟ - پاسخ: فروشگاه زنجیره‌ای مجهز به فناوری تحلیل بیگ‌دیتا است!
 


مطالب مرتبط
نظرات کاربران

ارسال نظر در مورد این مطلب:
نام شما : *
آدرس ایمیل : *
متن نظر : *
کد امنیتی :
Refresh Code

لطفا عبارت درج شده در تصویر بالا را در کادر زیر بنویسید

*
 


کليه حقوق اين سایت متعلق به ICTNEWS است.
انتشار مطالب با ذکر منبع و لینک به سایت مجاز است.
تماس با ما: 88946450  فرم تماس با ما
این پرتال قدرت گرفته از :
سیستم مدیریت پرتال و خبرگزاری دیاسافت
ارتباط با ما : 1000030200